ahA! svarUpanI draShTi vinA, agnAnI jIv ekalA rAganA range rangAyo chhe. dayA, dAn, vrat, tap ityAdi rAganI kriyAomAn te rachyo rahe chhe. te rAgane ja dekhe chhe, rAgane ja sarje chhe, ne rAgane ja Achare chhe. tene mithyAdarshan-gnAn-chAritranun ja AcharaN chhe. dharmanI kriyAnun to tene bhAney nathI. shuddha chaitanyanA Ashraye je nirvikalpa dashAo thAy tenI to ene gandhey nathI. tene svabhAvanun bhavan ja nathI ne! e to ekAnte rAganI kriyAomAn dhAmA nAkhIne tyAn ja ramI rahyo chhe. ahA! anek kriyAkAnD karavA chhatAn tene sansAr-paribhramaN ja Ubhun rahe chhe; te sansAramAn ja-84nA avatAromAn ja -rakhaDe chhe.
ahA! karmanun jor chhe mATe agnAnIne svarUpanun abhavan chhe em nathI. enI undhI shraddhAne laIne ene svarUpanun abhavan chhe. potAnI undhI shraddhAnun jor chhe tethI agnAnI rakhaDe chhe. karma mArga Ape to dharma thAy em karmanAn undhAn lAkaDAn enAmAn garI gayA chhe. em karma-karmanun jor mAnIne eNe nij AtmasvabhAvano tyAg karI dIdho chhe. are bhAI, karma chhe, paN e to jaD-dhUL bApu! e tane shun kare? tArI draShTi badal to sRuShTi badalAI jashe.
ek vAr ek laukikamAn prasiddha sant puruSh rAjakoTamAn amArA vyAkhyAnamAn AvelA. tyAre kahelun ke-par jIvonI dayA pALavAno bhAv te rAgabhAv chhe, shubharAg chhe, bandhanun kAraN chhe, te dharma nathI. vaLI je jIv mAne chhe ke hun paranI dayA pALI shakun chhun te mUDh chhe. rAgamAn dharma mAne ey mUDh chhe, ne paranI dayA pALavAnun mAne tey mUDh chhe. temane A vAt jachI nahi. paN shun thAy? mithyAbhAv to antaranA puruShArthathI ja maTe ne! svarUpane bhUlI javun te bhUl chhe, ne potAnI bhUlane laIne ja jIv sansAramAn bhame chhe. ‘apane ko Ap bhUl ke herAn ho gayA.’ rAganI kriyAmAn je dharma mAnI beThA chhe te mithyAdraShTi agnAnI jIvo chhe, ne te chAr gatimAn paribhrame chhe. AvI vAt!
have A arthanun kaLasharUp kAvya kahe chhe-
भूमिं
मूढास्त्वमूमनुपलभ्य
shlokArtha– [ये] je puruSho, [कथम् अपि अपनीत–मोहाः] koI paN prakAre jemano moh dUr thayo chhe evA thayA thakA, [ज्ञानमात्र–निज–भावमयीम् अकम्पां भूमिं] gnAnamAtra nijabhAvamay akamp bhUmikAno (arthAt gnAnamAtra je potAno bhAv te-may nishchaL bhUmikAno) [श्रयन्ति] Ashray kare chhe, [ते साधकत्वम् अधिगम्य सिध्दाः भवन्ति] teo sAdhakapaNAne pAmIne siddha thAy chhe; [तु] parantu [मूढाः] jeo mUDh (-mohI, agnAnI, mithyAdraShTi) chhe, teo [अमूम् अनुपलभ्य] A bhUmikAne nahi pAmIne [परिभ्रमन्ति] sansAramAn paribhramaN kare chhe.
bhAvArtha– je bhavya puruSho, gurunA upadeshathI athavA svayamev kALalabdhine pAmI mithyAtvathI rahit thaIne, gnAnamAtra evA potAnA svarUpane pAme chhe, teno Ashray kare chhe, teo sAdhak thayA thakA siddha thAy chhe; parantu jeo gnAnamAtra evA potAne pAmatA nathI, teo sansAramAn rakhaDe chhe. 266.
‘ये’ je puruSho, ‘कथम् अपि अपनीत–मोहाः’ koI paN prakAre jemano moh dUr thayo chhe evA thayA thakA, ‘ज्ञानमात्र–निज–भावमयीम् अकम्पां भूमिम्’ gnAnamAtra nijabhAvamay akamp bhUmikAno (arthAt gnAnamAtra je potAno bhAv