394 ] [ pravachan ratnākar bhāg-7
भुंक्षे हन्त न जातु मे यदि परं दुर्भुक्त एवासि भोः।
बन्धः स्यादुपभोगतो यदि न तत्किं कामचारोऽस्ति ते
ज्ञानं सन्वस बन्धमेष्यपरथा स्वस्यापराधाद्ध्रुवम्।। १५१।।
कुर्वाणः फललिप्सुरेव हि फलं प्राप्नोति यत्कर्मणः।
ज्ञानं संस्तदपास्तरागरचनो नो बध्यते कर्मणा
कुर्वाणोऽपि हि कर्म तत्फलपरित्यागैकशीलो मुनिः।। १५२।।
paranā upabhogathī agnānī thato nathī parantu jyāre pote ja agnānarūpe pariṇame tyāre agnānī thāy chhe ane tyāre bandh kare chhe.
shlokārthaḥ– [ज्ञानिन्] he gnānī, [जातु किञ्चित् कर्म कर्तुम् उचितं न] tāre kadī
kāī paṇ karma karavun yogya nathī [तथापि] topaṇ [यदि उच्यते] jo tun em kahe chhe ke ‘[परं मे जातु न, भुंक्षे] paradravya mārun to kadī nathī ane hun tene bhogavun chhun’, [भोः दुर्भुक्तः एव असि] to tane kahevāmān āve chhe (arthāt ame kahīe chhīe) ke he bhāī, tun khoṭī (-kharāb) rīte ja bhogavanār chhe; [हन्त] je tārun nathī tene tun bhogave chhe e mahā khed chhe! [यदि उपभोगतः बन्धः न स्यात्] jo tun kahe ke ‘paradravyanā upabhogathī bandh thato nathī em siddhāntamān kahyun chhe māṭe bhogavun chhun’, [तत् किं ते कामचारः अस्ति] to shun tane bhogavavānī ichchhā chhe? [ज्ञानं सन् वस] gnānarūp thaīne vas (-shuddha svarūpamān nivās kar), [अपरथा] nahi to (arthāt jo bhogavavānī ichchhā karīsh- agnānarūpe pariṇamīsh to) [ध्रुवम् स्वस्य अपराधात् बन्धम् एषि] tun chokkas potānā aparādhathī bandhane pāmīsh.
bhāvārthaḥ– gnānīne karma to karavun ja uchit nathī. jo paradravya jāṇīne paṇ tene bhogave to e yogya nathī. paradravyanā bhogavanārane to jagatamān chor kahevāmān āve chhe, anyāyī kahevāmān āve chhe. vaḷī upabhogathī bandh kahyo nathī te to, gnānī ichchhā vinā paranī baḷajorīthī udayamān āvelāne bhogave tyān tene bandh kahyo nathī. jo pote ichchhāthī bhogave to to pote aparādhī thayo, tyān bandh kem na thāy? 1pa1.
have āgaḷanī gāthānī sūchanārūpe kāvya kahe chheḥ- shlokārthaḥ– [यत् किल कर्म एव कर्तारं स्वफलेन बलात् नो योजयेत्] karma ja