samayasār gāthā 237 thī 241 ] [ pa
न नैककरणानि वा न चिदचिद्वधो बन्धकृत्।
यदैक्यमुपयोगभूः समुपयाति रागादिभिः
स एव किल केवलं भवति बन्धहेतुर्नृणाम्।। १६४।।
yog) paṇ bandhanun kāraṇ nathī; kāraṇ ke jo em hoy to yathākhyāt-sanyamīone paṇ (kāy-vachan-mananī kriyā hovāthī) bandhano prasaṅg āve. anek prakāranān karaṇo paṇ bandhanun kāraṇ nathī; kāraṇ ke jo em hoy to kevaḷagnānīone paṇ (te karaṇothī) bandhano prasaṅg āve. sachitta tathā achitta vastuono ghāt paṇ bandhanun kāraṇ nathī; kāraṇ ke jo em hoy to jeo samitimān tatpar chhe temane (arthāt jeo yatnapūrvak pravarte chhe evā sādhuone) paṇ (sachitta tathā achitta vastuonā ghātathī) bandhano prasaṅg āve. māṭe nyāyabaḷathī ja ā phalit thayun ke, je upayogamān rāgādikaraṇ (arthāt upayogamān je rāgādikanun karavun), te bandhanun kāraṇ chhe.
thāy te ja nishchay chhe. bandhanun kāraṇ vichāratān nirbādhapaṇe e ja siddha thayun ke-mithyādraṣhṭi puruṣh je rāgadveṣhamohabhāvone potānā upayogamān kare chhe te rāgādik ja bandhanun kāraṇ chhe. te sivāy bījān-bahu karmayogya pudgalothī bharelo lok, man-vachan-kāyanā yog, anek karaṇo tathā chetan-achetanano ghāt-bandhanān kāraṇ nathī; jo temanāthī bandh thato hoy to siddhone, yathākhyāt chāritravāḷāone, kevaḷagnānīone ane samitirūpe pravartanārā munione bandhano prasaṅg āve chhe. parantu temane to bandh thato nathī. tethī ā hetuomān (-kāraṇomān) vyabhichār āvyo. māṭe bandhanun kāraṇ rāgādik ja chhe e nishchay chhe.
ahīn samitirūpe pravartanārā munionun nām līdhun ane avirat, deshaviratanun nām na līdhun tenun kāraṇ e chhe ke-avirat tathā deshaviratane bāhyasamitirūp pravr̥utti nathī tethī chāritramoh sambandhī rāgathī kiñchit bandh thāy chhe; māṭe sarvathā bandhanā abhāvanī apekṣhāmān temanun nām na līdhun. bākī antaraṅganī apekṣhāe to teo paṇ nirbandh ja jāṇavā.
have ā arthanun kaḷasharūp kāvya kahe chheḥ-
shlokārthaḥ– [बन्धकृत्] karmabandh karanārun kāraṇ, [न कर्मबहुलं जगत्] nathī bahu karmayogya pudgalothī bharelo lok, [न चलनात्मकं कर्म वा] nathī chalanasvarūp