96 ] [ pravachan ratnākar bhāg-8
ahīn kahe chhe-je mare chhe athavā jīve chhe, duḥkhī thāy chhe athavā sukhī thāy chhe, te kharekhar potānā karmanā udayathī ja thāy chhe. eṭale shun? ke bījo koī ene mārī ke jivāḍī shakato nathī, bījo koī ene duḥkhī-sukhī karī shakato nathī. je mare chhe te kharekhar potānā āyukarmanā kṣhayathī ja mare chhe, koī bījāno māryo mare chhe em chhe ja nahi. vaḷī je jīve chhe te kharekhar potānā āyukarmanā udayathī ja jīve chhe, koī bījāno jivāḍayo jīve chhe em chhe ja nahi. tevī ja rīte āhār, vastra, pātra, dhan ādi anukūḷ sāmagrī vaḍe je sukhī thāy chhe te shātāvedanīyanā udayathī ja sukhī thāy chhe ane rog ādi pratikūḷatā vaḍe duḥkhī thāy chhe te ashātāvedanīyanā udayathī ja duḥkhī thāy chhe. ene koī bījo sukhī-duḥkhī kare chhe em chhe nahi. āvī vastuvyavasthā chhe.
ahīn, ‘kharekhar karmanā udayathī ja’-em līdhun chhe ne? to koī vaḷī kahe chhe- juo, karmane laīne thāy chhe ke nahi?
are bhāī! e to nimittanī mukhyatāthī vāt karī chhe. ‘bījo bījānān jīvan- maraṇ, sukh-duḥkh karī shake chhe’-evā abhiprāyano niṣhedh karavā ‘kharekhar karmanā udayathī ja’ jīvanun jīvavun-maravun tathā sukhī-duḥkhī thavun thāy chhe em ahīn kahyun chhe. bākī jīv jīve chhe te potānī dehamān rahevānī sthitinī yogyatāthī ja jīve chhe ane jīv mare chhe te paṇ tenā deh-viyoganī te kāḷe yogyatā chhe tethī mare chhe. āyukarmanā kṣhayathī mare chhe ne āyukarmanā udayathī jīve chhe em kahevun e to nimittanun gnān karāvanārun vyavahāranun kathan chhe.
tevī rīte bahāranā āhārādi anukūḷ sanyogo āve chhe te to enā potānā kāraṇe potāthī āve chhe ne temān shātānā udayanun nimitta chhe tathā rog ādi pratikūḷ sanyogo āve chhe te paṇ enā potānā kāraṇe āve chhe ne emān ashātānā udayanun nimitta chhe. ahā! bahāranā sanyogo-rajakaṇe rajakaṇ-potānī je te avasthā sahit āvavānā hoy te ja āve chhe ane te kāḷe shātā ke ashātānun nimitta hoy chhe; paṇ nimittanā kāraṇe sanyog āve chhe em nathī. lokamān kahe chhe ne ke-‘dāṇe dāṇe khānāranun nām chhe;’ matalab ke je rajakaṇo jenā sanyogamān javānā chhe te pratinishchitapaṇe tenā sanyogamān javānā ja chhe; koī bījo bījāne sanyog āpe vā enā sanyog badalī de em chhe ja nahi.
e paramāṇu-āhār-auṣhadhādinā rajakaṇo-je āvavā yogya hoy te tenā kāḷe sanyogamān potānī yogyatāthī ja āve chhe ane temān āne shātānun nimitta hoy chhe. have tyān bījo em kahe ke-‘ā hun daun chhun’ to kahe chhe-em nathī. ‘e bhūkhathī pīḍāto hato ne men ene shīro khavaḍāvyo’-em koī māne to kahe chhe ke