124 ] [ pravachan ratnākar bhāg-8 adhyavasāy ūpaje chhe ke ‘hun vīrajananīnā putrane haṇun chhun’ tem āshrayabhūt evā vandhyāputranā asadbhāvamān paṇ (koīne) evo adhyavasāy ūpaje (-ūpajavo joīe) ke ‘hun vandhyāputrane (vāñjhaṇīnā putrane) haṇun chhun’. parantu evo adhyavasāy to (koīne) ūpajato nathī. (jyān vandhyāno putra ja nathī tyān māravāno adhyavasāy kyāthī ūpaje?) māṭe evo niyam chhe ke (bāhyavasturūp) āshray vinā adhyavasān hotun nathī. ane tethī ja adhyavasānane āshrayabhūt evī je bāhyavastu teno atyant pratiṣhedh chhe, kem ke kāraṇanā pratiṣhedhathī ja kāryano pratiṣhedh thāy chhe. (bāhyavastu adhyavasānanun kāraṇ chhe tethī tenā pratiṣhedhathī adhyavasānano pratiṣhedh thāy chhe). parantu, joke bāhyavastu bandhanā kāraṇanun (arthāt adhyavasānanun) kāraṇ chhe topaṇ te (bāhyavastu) bandhanun kāraṇ nathī; kem ke īryāsamitimān pariṇamelā munīndranā pag vaḍe haṇāī jatā evā koī jhaḍapathī āvī paḍatā kāḷaprerit ūḍatā jīvaḍānī māphak, bāhyavastu-ke je bandhanā kāraṇanun kāraṇ chhe te-bandhanun kāraṇ nahi thatī hovāthī, bāhyavastune bandhanun kāraṇapaṇun mānavāmān anaikāntik hetvābhāsapaṇun chhe-vyabhichār āve chhe. (ām nishchayathī bāhyavastune bandhanun kāraṇapaṇun nirbādh rīte siddha thatun nathī.) māṭe bāhyavastu ke je jīvane atadbhāvarūp chhe te bandhanun kāraṇ nathī; adhyavasān ke je jīvane tadbhāvarūp chhe te ja bandhanun kāraṇ chhe.
bhāvārthaḥ– bandhanun kāraṇ nishchayathī adhyavasān ja chhe; ane je bāhyavastuo chhe te adhyavasānanun ālamban chhe-temane ālambīne adhyavasān ūpaje chhe, tethī temane adhyavasānanun kāraṇ kahevāmān āve chhe. bāhyavastu vinā nirāshrayapaṇe adhyavasān ūpajatān nathī tethī bāhyavastuono tyāg karāvavāmān āve chhe. jo bandhanun kāraṇ bāhyavastu kahevāmān āve to temān vyabhichār āve chhe. (kāraṇ hovā chhatān koī sthaḷe kārya dekhāy ane koī sthaḷe kārya na dekhāy tene vyabhichār kahe chhe ane evā kāraṇane vyabhichārī-anaikāntik-kāraṇābhās kahe chhe.) koī muni īryāsamitipūrvak yatnathī gaman karatā hoy temanā pag taḷe koī ūḍatun jīvaḍun vegathī āvī paḍīne marī gayun to tenī hinsā munine lāgatī nathī. ahīn bāhya draṣhṭithī jovāmān āve to hinsā thaī, parantu munine hinsāno adhyavasāy nahi hovāthī temane bandh thato nathī. jem te pag nīche marī jatun jīvaḍun munine bandhanun kāraṇ nathī tem anya bāhyavastuo viṣhe paṇ samajavun. ā rīte bāhyavastune bandhanun kāraṇ mānavāmān vyabhichār āvato hovāthī bāhyavastu bandhanun kāraṇ nathī em siddha thayun. vaḷī bāhyavastu vinā nirāshraye adhyavasān thatān nathī tethī bāhyavastuno niṣhedh paṇ chhe ja.