ओरालिओ य देहो देहो वेउव्विओ य तेजसिओ ।
यतो ह्यौदारिकवैक्रियिकाहारकतैजसकार्मणानि शरीराणि सर्वाण्यपि पुद्गलद्रव्यात्म- कानि, ततोऽवधार्यते न शरीरं पुरुषोऽस्ति ।।१७१।।
अथ किं तर्हिं जीवस्य शरीरादिसर्वपरद्रव्यविभागसाधनमसाधारणं स्वलक्षणमित्या- वेदयति —
मम स्वरूपं न भवन्ति । कस्मादिति चेत् । ममाशरीरचैतन्यचमत्कारपरिणतत्वेन सर्वदैवाचेतनशरीरत्व- विरोधादिति ।।१७१।। एवं पुद्गलस्कन्धानां बन्धव्याख्यानमुख्यतया द्वितीयस्थले गाथापञ्चकं गतम् । इति ‘अपदेसो परमाणू’ इत्यादि गाथानवकेन परमाणुस्कन्धभेदभिन्नपुद्गलानां पिण्डनिष्पत्तिव्याख्यान-
अन्वयार्थ : — [औदारिकः च देहः ] औदारिक शरीर, [वैक्रियिकः देहः ] वैक्रियिक शरीर, [तैजसः ] तैजस शरीर, [आहारकः ] आहारक शरीर [च ] और [कार्मणः ] कार्मण शरीर — [सर्वे ] सब [पुद्गलद्रव्यात्मकाः ] पुद्गलद्रव्यात्मक हैं ।।१७१।।
टीका : — औदारिक, वैक्रियिक, आहारक, तैजस और कार्मण — ये शरीर सब पुद्गलद्रव्यात्मक हैं । इससे निश्चित होता है कि आत्मा शरीर नहीं है ।।१७१।।
तब फि र जीवका, शरीरादि सर्वपरद्रव्योंसे विभागका साधनभूत, असाधारण स्वलक्षण क्या है, सो कहते हैं : —
३२४प्रवचनसार[ भगवानश्रीकुंदकुंद-