mekAntanimIlitan vidhAy kevalonmIliten dravyArthiken yadAvalokyate tadA nArakatiryang- manuShyadevasiddhatvaparyAyAtmakeShu visheSheShu vyavasthitan jIvasAmAnyamekamavalokayatAmanav- lokitavisheShANAn tatsarvan jIvadravyamiti pratibhAti . yadA tu dravyArthikamekAntanimIlitan vidhAy kevalonmIliten paryAyArthikenAvalokyate tadA jIvadravye vyavasthitAnnArakatiryangmanuShyadev- siddhatvaparyAyAtmakAn visheShAnanekAnavalokayatAmanavalokitasAmAnyAnAmanyadanyatpratibhAti, dravyasya tattadvisheShakAle tattadvisheShebhyastanmayatvenAnanyatvAt, gaNatRuNaparNadArumayahavyavAhavat . yadA tu te ubhe api dravyArthikaparyAyArthike tulyakAlonmIlite vidhAy tat itashchAvalokyate tadA nArakatiryangmanuShyadevasiddhatvaparyAyeShu vyavasthitan jIvasAmAnyan jIvasAmAnye cha vyavasthitA nArakatiryangmanuShyadevasiddhatvaparyAyAtmakA visheShAshcha tulyakAlamevAvalokyante . tatraikachakShurav- puna aNNan anyadbhinnamanekan paryAyai sah pRuthagbhavati . kasmAditi chet . takkAle tammayattAdo tRuNAgni- kAShThAgnipatrAgnivat svakIyaparyAyai sah tatkAle tanmayatvAditi . etAvatA kimuktan bhavati . dravyArthik- nayen yadA vastuparIkShA kriyate tadA paryAyasantAnarUpeN sarvan paryAyakadambakan dravyamev pratibhAti . yadA tu paryAyanayavivakShA kriyate tadA dravyamapi paryAyarUpeN bhinnan bhinnan pratibhAti . yadA cha parasparasApekSha- nayadvayen yugapatsamIkShyate, tadaikatvamanekatvan cha yugapatpratibhAtIti . yathedan jIvadravye vyAkhyAnan kRutan tathA
inamense paryAyArthik chakShuko sarvathA banda karake jab mAtra khulI huI dravyArthik chakShuke dvArA dekhA jAtA hai tab nArakapanA, tiryanchapanA, manuShyapanA, devapanA aur siddhapanA — vah paryAyasvarUp visheShommen rahanevAle ek jIvasAmAnyako dekhanevAle aur visheShonko na dekhanevAle jIvonko ‘vah sab jIv dravya hai’ aisA bhAsit hotA hai . aur jab dravyArthik chakShuko sarvathA banda karake mAtra khulI huI paryAyArthik chakShuke dvArA dekhA jAtA hai tab jIvadravyamen rahanevAle nArakapanA, tiryanchapanA, manuShyapanA, devapanA aur siddhapanA — ve paryAyasvarUp anek visheShonko dekhanevAle aur sAmAnyako na dekhanevAle jIvonko (vah jIv dravya) anya -anya bhAsit hotA hai, kyonki dravya un -un visheShonke samay tanmay honese un -un visheShonse ananya hai — kaNDe, ghAs, patte aur kAShThamay agnikI bhAnti . (jaise ghAs, lakaDI ityAdikI agni us -us samay ghAsamay, lakaDImay ityAdi honese ghAs, lakaDI ityAdise ananya hai usIprakAr dravya un- un paryAyarUp visheShonke samay tanmay honese unase ananya hai — pRuthak nahIn hai .) aur jab un dravyArthik aur paryAyArthik donon Ankhonko ek hI sAth kholakar unake dvArA aur inake dvArA (-dravyArthik tathA paryAyArthik chakShuonke) dekhA jAtA hai tab nArakapanA, tiryanchapanA, manuShyapanA, devapanA aur siddhapanA paryAyommen rahanevAlA jIvasAmAnya tathA jIvasAmAnyamen rahanevAlA nArakapanA -tiryanchapanA -manuShyapanA -devapanA aur siddhatvaparyAyasvarUp visheSh tulyakAlamen hI (ek hI sAth) dikhAI dete hain .
224pravachanasAr[ bhagavAnashrIkundakund-