ashuddhopayogo hi chheda, shuddhopayogarUpasya shrAmaNyasya chhedanAt; tasya hinsanAt sa ev cha hinsA . ata shramaNasyAshuddhopayogAvinAbhAvinI shayanAsanasthAnachankramaNAdiShvaprayatA yA charyA sA khalu tasya sarvakAlamev santAnavAhinI chhedAnarthAntarabhUtA hinsaiv ..216.. hinsA matA . chariyA charyA cheShTA . yadi chet kathambhUtA . apayattA vA aprayatnA vA, nikaShAyasvasamvitti- rUpaprayatnarahitA sankleshasahitetyartha . keShu viShayeShu . sayaNAsaNaThANachankamAdIsu shayanAsanasthAn- changkra maNasvAdhyAyatapashcharaNAdiShu . kasya . samaNassa shramaNasya tapodhanasya . kva . savvakAle sarvakAle . ayamatrArtha ---bAhyavyApArarUpA shatravastAvatpUrvamev tyaktAstapodhanai, ashanashayanAdivyApArai punastyaktun nAyAti . tata kAraNAdantaranggakrodhAdishatrunigrahArthan tatrApi sanklesho na kartavya iti ..216.. athAntaranggabahiranggahinsArUpeN dvividhachchhedamAkhyAti — maradu va jiyadu va jIvo, ayadAchArassa NichchhidA hinsA mriyatAn vA jIvatu vA jIva, prayatnarahitasya nishchitA hinsA bhavati; bahiranggAnyajIvasya maraNemaraNe
anvayArtha : — [shramaNasya ] shramaNake [shayanAsanasthAnachankramaNAdiShu ] shayan, Asan (baiThanA), sthAn (khaDe rahanA), gaman ityAdimen [aprayatA vA charyA ] jo aprayat charyA hai [sA ] vah [sarvakAle ] sadA [santatA hinsA iti matA ] satat hinsA mAnI gaI hai ..216..
TIkA : — ashuddhopayog vAstavamen chhed hai, kyonki (usase) shuddhopayogarUp shrAmaNyakA chhedan hotA hai; aur vahI (-ashuddhopayog hI) hinsA hai, kyonki (usase) shuddhopayogarUp shrAmaNyakA hinsan (hanan) hotA hai . isaliye shramaNake, jo ashuddhopayogake binA nahIn hotI aise shayan – Asan – sthAn – gaman ityAdimen 1aprayat charyA (AcharaN) vah vAstavamen usake liye sarvakAlamen (sadA) hI 2santAnavAhinI hinsA hI hai — jo ki chhedase ananyabhUt hai (arthAt chhedase koI bhinna vastu nahIn hai .)
bhAvArtha : — ashuddhopayogase shuddhopayogarUp munitva (1) chhidatA hai (2) hanan hotA hai, isaliye ashuddhopayog (1) chhed hI hai, (2) hinsA hI hai . aur jahAn sone, baiThane, khaDe hone, chalane ityAdimen aprayat AcharaN hotA hai vahAn niyamase ashuddhopayog to hotA hI hai, isaliye aprayat AcharaN chhed hI hai, hinsA hI hai ..216..
1. aprayat = prayatna rahit, asAvadhAn, asanyamI, nirankush, svachchhandI . [aprayat charyA ashuddhopayogake binA kabhI nahIn hotI .]]
2. santAnavAhinI = santat, satat, nirantar, dhArAvAhI, aTUT; [jab tak aprayat charyA hai tab tak sadA hI hinsA satatarUpase chAlU rahatI hai .]]