yathA hi kAyavyApArapUrvakasya paraprANavyaparopasyAshuddhopayogasadbhAvAsadbhAvAbhyAm- naikAntikabandhatven chhedatvamanaikAntikamiShTan, na khalu tathopadhe, tasya sarvathA tadavinAbhAvitva- prasiddhayadaikAntikAshuddhopayogasadbhAvasyaikAntikabandhatven chhedatvamaikAntikamev . at ev bhagavantorhanta paramA shramaNA svayamev prAgev sarvamevopadhin pratiShiddhavanta . at ev chAparairapyantarangachchhedavattadanAntarIyakatvAtprAgev sarva evopadhi pratiShedhya ..219.. bhavati, na bhavati vA, parigrahe sati niyamen bhavatIti pratipAdayati — havadi va Na havadi bandho bhavati vA na bhavati bandha . kasminsati . madamhi jIve mRute satyanyajIve . adh aho . kasyAn satyAm . kAyacheTThamhi kAyacheShTAyAm . tarhi kathan bandho bhavati . bandho dhuvamuvadhIdo bandho bhavati dhruvan nishchitam . kasmAt . upadhe parigrahAtsakAshAt . idi iti heto samaNA chhaDDiyA savvan shramaNA mahAshramaNA sarvagnA pUrvan dIkShAkAle shuddhabuddhaikasvabhAvan nijAtmAnamev parigrahan kRutvA, sheShan samastan bAhyAbhyantaraparigrahan chharditavantastyaktavanta . evan gnAtvA sheShatapodhanairapi nijaparamAtmaparigrahan svIkAran kRutvA, sheSha sarvopi parigraho manovachanakAyai kRutakAritAnumataishcha tyajanIy iti . atredamuktan bhavati – shuddhachaitanyarUpanishchay- prANe rAgAdipariNAmarUpanishchayahinsayA pAtite sati niyamen bandho bhavati . parajIvaghAte punarbhavati vA
anvayArtha : — [ath ] ab (upadhike sambandhamen aisA hai ki), [kAyacheShTAyAm ] kAyacheShTApUrvak [jIve mRute ] jIvake marane par [bandha ] bandh [bhavati ] hotA hai [vA ] athavA [na bhavati ] nahIn hotA; [upadhe ] (kintu) upadhise – parigrahase [dhruvam bandha ] nishchay hI bandh hotA hai; [iti ] isaliye [shramaNA ] shramaNon (arhantadevon) ne [sarva ] sarva parigrahako [tyaktavanta ] chhoDA hai ..219..
TIkA : — jaise kAyavyApArapUrvak paraprANavyaparopako ashuddhopayogake sadbhAv aur asadbhAvake dvArA anaikAntik bandharUp honese use (kAyavyApArapUrvak paraprANavyaparopako) chhedapanA nahIn hotA, aisA jo parigrahakA sarvathA ashuddhopayogake sAth avinAbhAvitva hai usase prasiddha honevAle 2aikAntik ashuddhopayogake sadbhAvake kAraN parigrah to aikAntik bandharUp hai, isaliye use (-parigrahako) chhedapanA aikAntik hI hai . isIliye bhagavanta arhantonne — param shramaNonne — svayam hI pahale hI sarva parigrahako chhoDA hai; aur isIliye dUsaronko bhI, antarang chhedakI bhAnti pratham hI sarva parigrah chhoDane yogya hai, kyonki vah (parigrah) antarang chhedake binA nahIn hotA .
402pravachanasAr[ bhagavAnashrIkundakund-
1anaikAntik mAnA gayA hai, vaisA upadhi – parigrahakA nahIn hai . parigrah sarvathA ashuddhopayogake binA
1. anaikAntik = anishchit; niyamarUp na ho; aikAntik na ho .
2. aikAntik = nishchit; avashyambhAvI; niyamarUp .