nishchetanasya vachasAmativistarepi ..14..
na bhavatIti niyamo nAsti, paradravye mamatvarUpamUrchchhAparigraheN tu niyamen bhavatyeveti ..219.. evan bhAvahinsAvyAkhyAnamukhyatven panychamasthale gAthAShaTank gatam . iti pUrvoktakrameN ‘evan paNamiy siddhe’ ityAdyekavinshatigAthAbhi sthalapanychakenotsargachAritravyAkhyAnanAmA prathamontarAdhikAra samApta . ata paran chAritrasya deshakAlApekShayApahRutasanyamarUpeNApavAdavyAkhyAnArthan pAThakrameN trinshadgAthAbhirdvitIyo- ntarAdhikAra prArabhyate . tatra chatvAri sthalAni bhavanti . tasminprathamasthale nirgranthamokShamArga- sthApanAmukhyatven ‘Na hi Niravekkho chAgo’ ityAdi gAthApanychakam . atra TIkAyAn gAthAtrayan nAsti . tadanantaran sarvasAvadyapratyAkhyAnalakShaNasAmAyikasanyamAsamarthAnAn yatInAn sanyamashauchagnAnopakaraN- nimittamapavAdavyAkhyAnamukhyatven ‘chhedo jeN Na vijjadi’ ityAdi sUtratrayam . tadanantaran strInirvAN- nirAkaraNapradhAnatven ‘pechchhadi Na hi ih logan’ ityAdyekAdash gAthA bhavanti . tAshcha amRutachandraTIkAyAn na santi . tata paran sarvopekShAsanyamAsamarthasya tapodhanasya deshakAlApekShayA kinchitsanyamasAdhakasharIrasya
bhAvArtha : — ashuddhopayogakA asadbhAv ho, tathApi kAyakI halanachalanAdi kriyA honese parajIvonke prANonkA ghAt ho jAtA hai . isaliye kAyacheShTApUrvak paraprANonke ghAtase bandh honekA niyam nahIn hai; — ashuddhopayogake sadbhAvamen honevAle kAyacheShTApUrvak paraprANonke ghAtase to bandh hotA hai, aur ashuddhopayogake asadbhAvamen honevAle kAyacheShTApUrvak paraprANonke ghAtase bandh nahIn hotA; isaprakAr kAyacheShTApUrvak honevAle paraprANonke ghAtase bandhakA honA anaikAntik honese usake chhedapanA anaikAntik hai — niyamarUp nahIn hai .
jaise bhAvake binA bhI paraprANonkA ghAt ho jAtA hai, usIprakAr bhAv na ho tathApi parigrahakA grahaN ho jAy, aisA kabhI nahIn ho sakatA . jahAn parigrahakA grahaN hotA hai vahAn ashuddhopayogakA sadbhAv avashya hotA hI hai . isaliye parigrahase bandhakA honA aikAntik – nishchit – niyamarUp hai . isaliye parigrahake chhedapanA aikAntik hai . aisA honese hI param shramaN aise arhanta bhagavantonne pahalese hI sarva parigrahakA tyAg kiyA hai aur anya shramaNonko bhI pahalese hI sarva parigrahakA tyAg karanA chAhiye ..219..
[ab, ‘kahane yogya sab kahA gayA hai’ ityAdi kathan shlok dvArA kiyA jAtA hai . ]
[artha ] : — jo kahane yogya hI thA vah asheSharUpase kahA gayA hai, itane mAtrase hI yadi yahAn koI chet jAy – samajhale to, (anyathA) vANIkA ativistAr kiyA jAy tathApi nishchetan (-jaDavat, nAsamajh) ko vyAmohakA jAl vAstavamen ati dustar hai . ★vasantAtilakA chhand