pItonmattakasyevAvakIrNavivekasyAvivikten gnAnajyotiShA nirUpayatopyAtmAtmapradeshanishchit sharIrAdidravyeShUpayogamishritamoharAgadveShAdibhAveShu cha svaparanishchAyakAgamopadeshapUrvakasvAnubhavA- bhAvAdayan paroyamAtmeti gnAnan siddhayet; tathA cha trisamayaparipATIprakaTitavichitraparyAy- prAgbhArAgAdhagambhIrasvabhAvan vishvamev gneyIkRutya pratapata paramAtmanishchAyakAgamopadeshapUrvak- svAnubhavAbhAvAt gnAnasvabhAvasyaikasya paramAtmano gnAnamapi na siddhayet . parAtma- paramAtmagnAnashUnyasya tu dravyakarmArabdhai sharIrAdibhistatpratyayairmoharAgadveShAdibhAvaishcha sahaikya- mAkalayato vadhyaghAtakavibhAgAbhAvAnmohAdidravyabhAvakarmaNAn kShapaNan na siddhayet; tathAch dhyAtmashAstran chAjAnan puruSho rAgAdidoSharahitAvyAbAdhasukhAdiguNasvarUpanijAtmadravyasya bhAvakarma- shabdAbhidheyai rAgAdinAnAvikalpajAlairnishchayen karmabhi sah bhedan na jAnAti, tathaiv karmArividhvansak- honese 1avivikta gnAnajyotise yadyapi dekhatA hai tathApi, use 2svaparanishchAyak AgamopadeshapUrvak svAnubhavake abhAvake kAraN, AtmAmen aur Atmapradeshasthit sharIrAdidravyommen tathA upayogamishrit moharAgadveShAdibhAvommen ‘yah par hai aur yah AtmA (-sva) hai’ aisA gnAn siddha nahIn hotA; tathA use, 3paramAtmanishchAyak AgamopadeshapUrvak svAnubhavake abhAvake kAraN, jisake trikAl paripATImen vichitra paryAyonkA samUh pragaT hotA hai aise agAdh – gambhIrasvabhAv vishvako gneyarUp karake 4pratapit gnAnasvabhAvI ek paramAtmAkA gnAn bhI siddha nahIn hotA .
aur (isaprakAr) jo (1) parAtmagnAnase tathA (2) paramAtmagnAnase shUnya hai use, (1) dravyakarmase honevAle sharIrAdike sAth tathA 5tatpratyayI moharAgadveShAdi bhAvonke sAth ekatAkA anubhav karanese 6vadhyaghAtakake vibhAgakA abhAv honese mohAdidravyabhAvakarmonkA kShay siddha nahIn hotA, tathA (2) 7gneyaniShThatAse pratyek vastuke utpAd – vinAsharUp pariNamit honeke kAraN
434pravachanasAr[ bhagavAnashrIkundakund-
1. avivikta = avivekavAlI; vivek shUnya, bhed – hIn; abhinna; ekamek .
2. svaparanishchAyak = svaparakA nishchay karAnevAlA (Agamopadesh svaparakA nishchay karAnevAlA hai arthAt svaparakA nishchay karanemen nimittabhUt hai .)
3. paramAtmanishchAyak = paramAtmAkA nishchay karanevAlA (arthAt gnAnasvabhAv paramAtmAkA nishchay karanemen nimittabhUt .)
4. pratapit = pratApavAn (gnAnasvabhAv paramAtmA vishvako gneyarUp karake tapatA hai — pratApavAn vartatA hai .)
5. tatpratyayI = tatsambandhI, vah jisakA nimitta hai aise .
6. vadhyaghAtak = hanan yogya aur hananakartA [AtmA vadhya hai aur mohAdibhAvakarma ghAtak hain . mohAdidravyakarma bhI AtmAke ghAtamen nimittabhUt honese ghAtak kahalAte hain .]]
7. gneyaniShTha = gneyommen niShThAvAlA; gneyaparAyaN; gneyasammukh [anAdi sansAramen gnapti gneyaniShTha honese vah pratyek padArthakI utpatti – vinAsharUp pariNamit honese parivartanako prApta hotI rahatI hai . paramAtmaniShThatAke binA gnaptikA vah parivartan anivArya hai .]]