asanyatasya cha yathoditAtmatattvapratItirUpan shraddhAnan yathoditAtmatattvAnubhUtirUpan gnAnan vA kin kuryAt . tata sanyamashUnyAt shraddhAnAt gnAnAdvA nAsti siddhi . at AgamagnAnatattvArtha- shraddhAnasanyatatvAnAmayaugapadyasya mokShamArgatvan vighaTetaiv ..237..
athAgamagnAnatattvArthashraddhAnasanyatatvAnAn yaugapadyepyAtmagnAnasya mokShamArgasAdhakatamatvan dyotayati —
shraddhAnagnAnasahitopi pauruShasthAnIyachAritrabalen rAgAdivikalparUpAdasanyamAdyadi na nivartate tadA tasya shraddhAnan gnAnan vA kin kuryAt, na kimapIti . ata etadAyAti – paramAgamagnAnatattvArthashraddhAnasanyatatvAnAn madhye dvayenaiken vA nirvANan nAsti, kintu trayeNeti ..237.. evan bhedAbhedaratnatrayAtmakamokShamArga- sthApanamukhyatven dvitIyasthale gAthAchatuShTayan gatam . kinch bahirAtmAvasthAntarAtmAvasthAparamAtmAvasthA- mokShAvasthAtrayan tiShThati . avasthAtrayenugatAkAran dravyan tiShThati . evan parasparasApekShadravyaparyAyAtmako jIvapadArtha. tatra mokShakAraNan chintyate . mithyAtvarAgAdirUpA bahirAtmAvasthA tAvadashuddhA, muktikAraNan AtmatattvakI pratItirUp shraddhAn yA yathokta AtmatattvakI anubhUtirUp gnAn kyA karegA ? isaliye sanyamashUnya shraddhAnase yA gnAnase siddhi nahIn hotI .
isase AgamagnAn – tattvArthashraddhAn – sanyatattvake ayugapatpaneko mokShamArgapanA ghaTit nahIn hotA ..237..
ab, AgamagnAn – tattvArthashraddhAn – sanyatattvakA yugapatpanA hone par bhI, AtmagnAn mokShamArgakA sAdhakatam (utkRuShTa sAdhak) hai aisA samajhAte hain : —
anvayArtha : — [yat karma ] jo karma [agnAnI ] agnAnI [bhavashatasahasrakoTibhi ] lakShakoTi bhavommen [kShapayati ] khapAtA hai, [tat ] vah karma [gnAnI ] gnAnI [tribhi gupta ] tIn prakAr (man – vachan – kAy) se gupta honese [uchchhvAsamAtreN ] uchchhvAsamAtramen [kShapayati ] khapA detA hai ..238..
te karma gnAnI trigupta bas uchchhvAsamAtrathI kShay kare. 238.
442pravachanasAr[ bhagavAnashrIkundakund-