pravAhAvasthAyitven sakalArthasArthAtmakasya pravachanasya sArabhUtan bhUtArthasvasamvedyadivyagnAnAnanda-
svabhAvamananubhUtapUrvan bhagavantamAtmAnamavApnoti ..275..
iti tattvadIpikAyAn shrImadamRutachandrasUrivirachitAyAn pravachanasAravRuttau charaNAnuyogasUchikA chUlikA nAm tRutIya shrutaskandha samApta ..3..
gneyabhUtaparamAtmAdipadArthAnAn tatsAdhyasya nirvikArasvasamvedanagnAnasya cha, tathaiv tattvArthashraddhAnalakShaN- samyagdarshanasya tadviShayabhUtAnekAntAtmakaparamAtmAdidravyANAn ten vyavahArasamyaktven sAdhyasya nij- shuddhAtmaruchirUpanishchayasamyaktvasya cha, tathaiv cha vratasamitigu ptyAdyanuShThAnarUpasya sarAgachAritrasya tenaiv sAdhyasya svashuddhAtmanishchalAnubhUtirUpasya vItarAgachAritrasya cha pratipAdakatvAtpravachanasArAbhidheyam . kathambhUta sa shiShyajana . sAgAraNagArachariyayA jutto sAgArAnAgAracharyayA yukta . Abhyantararatna- trayAnuShThAnamupAdeyan kRutvA bahiranggaratnatrayAnuShThAnan sAgAracharyA shrAvakacharyA . bahiranggaratnatrayAdhAreNAbhyantar- ratnatrayAnuShThAnamanAgAracharyA pramattasanyatAditapodhanacharyetyartha ..275.. iti gAthApanychaken panycharatnasangnan panychamasthalan vyAkhyAtam . evan ‘Nichchhidasuttatthapado’ ityAdi dvAtrinshadgAthAbhi sthalapanychaken shubhop- yogAbhidhAnashchaturthAntarAdhikAra samApta ..
iti shrIjayasenAchAryakRutAyAn tAtparyavRuttau pUrvoktakrameN ‘evan paNamiy siddhe’ ityAdyek- vinshatigAthAbhirutsargAdhikAra . tadanantaran ‘Na hi Niravekkho chAgo’ ityAdi trinshadgAthAbhirapavAdAdhikAra . tata paran ‘eyaggagado samaNo’ ityAdichaturdashagAthAbhi shrAmaNyAparanAmA mokShamArgAdhikAra . tatopyanantaran ‘Nichchhidasuttatthapado’ ityAdidvAtrinshadgAthAbhi shubhopayogAdhikArashchetyantarAdhikArachatuShTayen saptanavatigAthAbhishcharaNAnuyogachUlikA nAmA tRutIyo mahAdhikAra samApta ..3.. upadeshako jAnatA hai, vah vAstavamen, 1bhUtArthasvasamvedya – divya gnAnAnanda jisakA svabhAv hai, pUrvakAlamen kabhI jisakA anubhav nahIn kiyA, aise bhagavAn AtmAko prApta karatA hai — jo ki (jo AtmA) tInon kAlake niravadhi pravAhamen sthAyI honese 2sakal padArthonke samUhAtmak pravachanakA sArabhUt hai ..275..
isaprakAr (shrImad bhagavatkundakundAchAryadevapraNIt) shrI pravachanasAr shAstrakI shrImadamRutachandrAchAryadev virachit tatvadIpikA nAmak TIkAmen charaNAnuyogasUchak chUlikA nAmakA tRutIy shrutaskandh samApta huA .
492pravachanasAr[ bhagavAnashrIkundakund-
1. bhUtArtha pAramArthik – (satyArtha), svasamvedya aur divya aise jo gnAn aur Ananda vah bhagavAn AtmAkA svabhAv hai .
2. pravachan sakal padArthonke samUhakA pratipAdan karatA hai, isaliye use sakal padArthonkA samUhAtmak kahA hai . [nij shuddhAtmA pravachanakA sArabhUt hai, kyonki pravachan jo sarvapadArthasamUhakA pratipAdan karatA hai usamen ek nijAtmapadArtha hI svayamko dhruv hai, dUsarA koI padArtha svayamko dhruv nahIn, ]