Pravachansar-Hindi (iso15919 transliteration).

< Previous Page   Next Page >


Page 74 of 513
PDF/HTML Page 107 of 546

 

sthānaniṣadyāvihārā dharmopadeśaśca niyatayasteṣām .
arhatāṁ kāle māyācār iv strīṇām ..44..

yathā hi mahilānāṁ prayatnamantareṇāpi tathāvidhayogyatāsadbhāvāt svabhāvabhūt ev māyopaguṇṭhanāguṇṭhito vyavahāraḥ pravartate, tathā hi kevalināṁ prayatnamantareṇāpi tathāvidh- yogyatāsadbhāvāt sthānamāsanaṁ viharaṇaṁ dharmadeśanā ca svabhāvabhūtā ev pravartante . api cāviruddhametadambhodharadr̥ṣṭāntāt . yathā khalvambhodharākārapariṇatānāṁ pudgalānāṁ gamanamavasthānaṁ garjanamambuvarṣaṁ ca puruṣaprayatnamantareṇāpi dr̥śyante, tathā kevalināṁ sthānādayo‘buddhipūrvakā ev dr̥śyante . ato‘mī sthānādayo mohodayapūrvakatvābhāvāt kriyāviśeṣā api kevalināṁ kriyāphalabhūtabandhasādhanāni na bhavanti ..44.. anīhitāḥ . keṣām . tesiṁ arahaṁtāṇaṁ teṣāmarhatāṁ nirdoṣiparamātmanām . kva . kāle arhadavasthāyām . ka iv . māyācāro vva itthīṇaṁ māyācār iv strīṇāmiti . tathā hiyathā strīṇāṁ strīvedoday- sadbhāvātprayatnābhāve‘pi māyācāraḥ pravartate, tathā bhagavatāṁ śuddhātmatattvapratipakṣabhūtamohodayakāryehāpūrva-

anvayārtha :[teṣām arhatāṁ ] un arahanta bhagavantoṁke [kāle ] us samay [sthānaniṣadyāvihārāḥ ] khaṛe rahanā, baiṭhanā, vihār [dharmopadeśaḥ ca ] aur dharmopadeś-[strīṇāṁ māyācāraḥ iv ] striyoṁke māyācārakī bhān̐ti, [niyatayaḥ ] svābhāvik hīprayatna binā hī hotā hai ..44..

ṭīkā :jaise striyoṁke, prayatnake binā bhī, us prakār yogyatākā sadbhāv honese svabhāvabhūt hī māyāke ḍhakkanase ḍhan̐kā huā vyavahār pravartatā hai, usīprakār kevalībhagavānake, prayatnake binā hī (prayatna na honepar bhī) us prakārakī yogyatākā sadbhāv honese khaṛe rahanā, baiṭhanā, vihār aur dharmadeśanā svabhāvabhūt hī pravartate haiṁ aur yah (prayatnake binā hī vihārādikā honā), bādalake dr̥ṣṭāntase aviruddha hai . jaise bādalake ākārarūp pariṇamit pudgaloṁkā gaman, sthiratā, garjan aur jalavr̥ṣṭi puruṣ -prayatnake binā bhī dekhī jātī hai, usīprakār kevalībhagavānake khaṛe rahanā ityādi abuddhipūrvak hī (icchāke binā hī) dekhā jātā hai . isaliye yah sthānādik (khaṛe rahane -baiṭhane ityādikā vyāpār), mohodayapūrvak na honese, kriyāviśeṣ (kriyāke prakār) hone par bhī kevalī bhagavānake kriyāphalabhūt bandhake sādhan nahīṁ hote .

bhāvārtha :kevalī bhagavānake sthān, āsan aur vihār, yah kāyayogasambandhī kriyāen̐ tathā divyadhvanise niścay -vyavahārasvarūp dharmakā upadeśvacanayog sambandhī kriyā-

74pravacanasār[ bhagavānaśrīkuṁdakuṁd-