ih khalvāgamanigaditeṣvananteṣu guṇeṣu kaiścid guṇairanyayogavyavacchedakatayāsādhāraṇ- tāmupādāy viśeṣaṇatāmupagatairanantāyāṁ dravyasaṁtatau svaparavivekamupagacchantu mohaprahāṇapravaṇabuddhayo labdhavarṇāḥ . tathāhi – yadidaṁ sadakāraṇatayā svataḥsiddhamantarbahirmukhaprakāśaśālitayā svapar- paricchedakaṁ madīyaṁ mam nām caitanyamahamanen ten samānajātīyamasamānajātīyaṁ vā dravyamanyad- pahāy mamātmanyev vartamānenātmīyamātmānaṁ sakalatrikālakalitadhrauvyaṁ dravyaṁ jānāmi . evaṁ bhedajñānamāśritya . jo yaḥ kartā so sa mohakkhayaṁ kuṇadi nirmohaparamānandaikasvabhāvaśuddhātmano viparītasya mohasya kṣayaṁ karotīti sūtrārthaḥ ..89.. ath pūrvasūtre yaduktaṁ svaparabhedavijñānaṁ tadāgamataḥ siddhayatīti pratipādayati — tamhā jiṇamaggādo yasmādevaṁ bhaṇitaṁ pūrvaṁ svaparabhedavijñānād mohakṣayo bhavati, tasmātkāraṇājjinamārgājjināgamāt guṇehiṁ guṇaiḥ ādaṁ ātmānaṁ, na kevalamātmānaṁ paraṁ ca paradravyaṁ ca . keṣu madhye . davvesu śuddhātmādiṣaḍdravyeṣu abhigacchadu abhigacchatu jānātu . yadi kim . ṇimmohaṁ icchadi jadi nirmohabhāvamicchati yadi cet . sa kaḥ . appā ātmā . kasya saṁbandhitven .
ṭīkā : — mohakā kṣay karaneke prati 1pravaṇ buddhivāle budhajan is jagatameṁ āgamameṁ kathit ananta guṇoṁmeṁse kinhīṁ guṇoṁke dvārā — jo guṇ 2anyake sāth yog rahit honese asādhāraṇatā dhāraṇ karake viśeṣatvako prāpta hue haiṁ unake dvārā — ananta dravyaparamparāmeṁ sva- parake vivekako prāpta karo . (arthāt mohakā kṣay karaneke icchuk paṁḍitajan āgam kathit ananta guṇoṁmeṁse asādhāraṇ aur bhinnalakṣaṇabhūt guṇoṁke dvārā ananta dravya paramparāmeṁ ‘yah svadravya haiṁ aur yah paradravya haiṁ’ aisā vivek karo), joki isaprakār haiṁ : —
3sat aur 4akāraṇ honese svataḥsiddha, antarmukh aur bahirmukh prakāśavālā honese sva -parakā jñāyak – aisā jo yah, mere sāth sambandhavālā, merā caitanya hai usake dvārā — jo (caitanya) samānajātīy athavā asamānajātīy anya dravyako choṛakar mere ātmāmeṁ hī vartatā hai usake dvārā — maiṁ apane ātmāko 5sakal -trikālameṁ dhruvatvakā dhārak dravya jānatā hūn̐ . isaprakār pr̥thakrūpase vartamān svalakṣaṇoṁke dvārā — jo anya dravyako choṛakar usī dravyameṁ
154pravacanasār[ bhagavānaśrīkuṁdakuṁd-
1. pravaṇ = ḍhalatī huī; abhimukh; rat .
2. kitane hī guṇ anya dravyoṁke sāth sambandha rahit honese arthāt anya dravyoṁmeṁ na honese asādhāraṇ haiṁ aur isaliye viśeṣaṇabhūt – bhinna lakṣaṇabhūt hai; usake dvārā dravyoṁkī bhinnatā niścit kī jā sakatī hai .
3. sat = astitvavālā; satrūp; sattāvālā .
4. akāraṇ = jisakā koī kāraṇ na ho aisā ahetuk, (caitanya sat aur ahetuk honese svayaṁse siddha hai .)
5. sakal = pūrṇa, samasta, niravaśeṣ (ātmā koī kālako bākī rakhe binā saṁpūrṇa tīnoṁ kāl dhruv rahatā aisā dravya hai .)