yo hi nām śuddhadravyanirūpaṇātmakaniścayanayanirapekṣo‘śuddhadravyanirūpaṇātmak- vyavahāranayopajanitamohaḥ san ahamidaṁ mamedamityātmātmīyatven dehadraviṇādau paradravye mamatvaṁ na jahāti sa khalu śuddhātmapariṇatirūpaṁ śrāmaṇyākhyaṁ mārgaṁ dūrādapahāyāśuddhātmapariṇati- rūpamunmārgamev pratipadyate . ato‘vadhāryate aśuddhanayādaśuddhātmalābh ev ..190.. karoti bhuṅkte cetyaśuddhadravyanirūpaṇātmakāsadbhūtavyavahāranayo bhaṇyate . idaṁ nayadvayaṁ tāvadasti . kiṁtvatra niścayanay upādeyaḥ, na cāsadbhūtavyavahāraḥ . nanu rāgādīnātmā karoti bhuṅkte cetyevaṁlakṣaṇo niścayanayo vyākhyātaḥ sa kathamupādeyo bhavati . parihāramāh --rāgadīnevātmā karoti, na ca dravyakarma, rāgāday ev bandhakāraṇamiti yadā jānāti jīvastadā rāgadveṣādivikalpajālatyāgen rāgādivināśārthaṁ nij- śuddhātmānaṁ bhāvayati . tataśca rāgādivināśo bhavati . rāgādivināśe cātmā śuddho bhavati . tataḥ paraṁparayā śuddhātmasādhakatvādayamaśuddhanayo‘pyupacāreṇ śuddhanayo bhaṇyate, niścayanayo bhaṇyate, tathaivopādeyo bhaṇyate ityabhiprāyaḥ ..189.. evamātmā svapariṇāmānāmev kartā, na ca dravyakarmaṇāmiti kathan- mukhyatayā gāthāsaptaken ṣaṣṭhasthalaṁ gatam . iti ‘arasamarūvaṁ’ ityādigāthātrayeṇ pūrvaṁ śuddhātmavyākhyāne kr̥te sati śiṣyeṇ yaduktamamūrtasyātmano mūrtakarmaṇā sah kathaṁ bandho bhavatīti tatparihārārthaṁ nay- vibhāgen bandhasamarthanamukhyatayaikonaviṁśatigāthābhiḥ sthalaṣaṭken tr̥tīyaviśeṣāntarāghikāraḥ samāptaḥ . ataḥ paraṁ dvādaśagāthāparyantaṁ caturbhiḥ sthalaiḥ śuddhātmānubhūtilakṣaṇāviśeṣabhedabhāvanārūpacūlikāvyākhyānaṁ
anvayārtha : — [yaḥ tu ] jo [dehadraviṇeṣu ] deh – dhanādikameṁ [ahaṁ mam idam ] ‘maiṁ yah hūn̐ aur yah merā hai’ [iti mamatāṁ ] aisī mamatāko [na tyajati ] nahīṁ choṛatā, [saḥ ] vah [śrāmaṇyaṁ tyaktvā ] śramaṇatāko choṛakar [unmārga pratipannaḥ bhavati ] unmārgakā āśray letā hai ..190..
ṭīkā : — jo ātmā śuddhadravyake nirūpaṇasvarūp 1niścayanayase nirapekṣa rahakar aśuddhadravyake nirūpaṇasvarūp vyavahāranayase jise moh utpanna huā hai aisā vartatā huā ‘maiṁ yah hūn̐ aur yah merā hai’ isaprakār 2ātmīyatāse deh dhanādik paradravyameṁ mamatva nahīṁ choṛatā vah ātmā vāstavameṁ śuddhātmapariṇatirūp śrāmaṇyanāmak mārgako dūrase choṛakar aśuddhātmapariṇatirūp unmārgakā hī āśray letā hai . isase niścit hotā hai ki aśuddhanayase aśuddhātmākī hī prāpti hotī hai ..190..
352pravacanasār[ bhagavānaśrīkuṁdakuṁd-
1. niścayanayase nirapekṣa = niścayanayake prati upekṣāvān; use na ginane – mānanevālā .
2. ātmīyatāse = nijarūpase (ajñānī jīv śarīr, dhan ityādi paradravyako apanā mānakar usameṁ mamatva karatā hai .)