ātmano hi paradravyāvibhāgen paradravyoparajyamānasvadharmavibhāgen cāśuddhatvanibandhanaṁ na kiṁcanāpyanyadasaddhetumattvenādyantavattvātparataḥsiddhatvācca dhruvamasti . dhruv upayogātmā śuddha ātmaiv . ato‘dhruvaṁ śarīrādikamupalabhyamānamapi nopalabhe, śuddhātmānamupalabhe dhruvam ..193.. dhruvatvānna bhāvanīyamityākhyāti — ṇa saṁti dhuvā dhruvā avinaśvarā nityā na santi . kasya . jīvassa jīvasya . ke te . dehā vā daviṇā vā dehā vā dravyāṇi vā, sarvaprakāraśucibhūtāddeharahitātparamātmano
ab, aisā upadeś dete haiṁ ki adhruvapaneke kāraṇ ātmāke atirikta dūsarā kuch bhī upalabdha karane yogya nahīṁ hai : —
anvayārtha : — [dehāḥ vā ] śarīr, [draviṇāni vā ] dhan, [sukhaduḥkhe ] sukh -duḥkh [vā ath ] athavā [śatrumitrajanāḥ ] śatrumitrajan (yah kuch) [jīvasya ] jīvake [dhruvāḥ na santi ] dhruv nahīṁ haiṁ; [dhruvaḥ ] dhruv to [upayogātmakaḥ ātmā ] upayogātmak ātmā hai ..193..
ṭīkā : — jo paradravyase abhinna honeke kāraṇ aur paradravyake dvārā 1uparakta honevāle svadharmase bhinna honeke kāraṇ ātmāko aśuddhapanekā kāraṇ hai, aisā (ātmāke atirikta) dūsarā koī bhī dhruv nahīṁ hai, kyoṁki vah 2asat aur 3hetumān honese ādi – antavālā aur parataḥsiddha hai; dhruv to upayogātmak śuddha ātmā hī hai . aisā honese maiṁ upalabhyamān adhruv aise śarīrādiko — ve upalabdha hone par bhī — upalabdha nahīṁ karatā, aur dhruv aise śuddhātmāko upalabdha karatā hūn̐ ..193..
jīvane nathī kaṁī dhruv, dhruv upayog – ātmak jīv che. 193.
1. uparakta = malin; vikārī [paradravyake nimittase ātmākā svadharma uparakta hotā hai .]]
2. asat = astitva rahit (anitya); [dhan – dehādik pudgal paryāy haiṁ, isaliye asat haiṁ, isīliye ādiantavālī haiṁ .]]
3. hetumān = sahetuk; jisakī utpattimeṁ koī bhī nimitta ho aisā . [deh – dhanādikī utpattimeṁ koī bhī nimitta hotā hai, isaliye ve parataḥ siddha haiṁ; svataḥ siddha nahīṁ .]