Pravachansar-Hindi (iso15919 transliteration).

< Previous Page   Next Page >


Page 368 of 513
PDF/HTML Page 401 of 546

 

ahameṣ mokṣādhikārī jñāyakasvabhāvātmatattvaparijñānapurassaramamatvanirmamatvahānopādān- vidhānen kr̥tyāntarasyābhāvātsarvārambheṇ śuddhātmani pravarte . tathā hiahaṁ hi tāvat jñāyak ev svabhāven kevalajñāyakasya ca sato mam viśvenāpi sahajajñeyajñāyakalakṣaṇ ev sambandhaḥ, na punaranye svasvāmilakṣaṇādayaḥ sambandhāḥ . tato mam na kvacanāpi mamatvaṁ, sarvatra nirmamatvamev . athaikasya jñāyakabhāvasya samastajñeyabhāvasvabhāvatvāt protkīrṇalikhitanikhāt- kīlitamajjitasamāvartitapratibimbitavattatra kramapravr̥ttānantabhūtabhavadbhāvivicitraparyāyaprāgbhāramagādh- svabhāvaṁ gambhīraṁ samastamapi dravyajātamekakṣaṇ ev pratyakṣayantaṁ jñeyajñāyakalakṣaṇasambandhasyā- nirvāṇamārgāy ca . tato‘vadhāryate ayamev mokṣamārgo, nānya iti ..199.. ath ‘uvasaṁpayāmi sammaṁ jatto ṇivvāṇasaṁpattī’ ityādi pūrvapratijñāṁ nirvāhayan svayamapi mokṣamārgapariṇatiṁ svīkarotīti pratipādayatitamhā yasmātpūrvokta śuddhātmopalambhalakṣaṇamokṣamārgeṇ jinā jinendrāḥ śramaṇāśca siddhā jātāstasmādahamapi tah tathaiv tenaiv prakāreṇ jāṇittā jñātvā . kam . appāṇaṁ nijaparamātmānam . kiṁviśiṣṭam . jāṇagaṁ jñāyakaṁ kevalajñānādyanantaguṇasvabhāvam . ken kr̥tvā jñātvā . sabhāveṇ samasta- rāgādivibhāvarahitaśuddhabuddhaikasvabhāven . paścāt kiṁ karomi . parivajjāmi pari samantādvarjayāmi . kām . mamattiṁ samastasacetanācetanamiśraparadravyasaṁbandhinīṁ mamatām . kathaṁbhūtaḥ san . uvaṭṭhido upasthitaḥ pariṇataḥ . kva . ṇimmamattamhi samastaparadravyamamakārāhaṁkārarahitatven nirmamatvalakṣaṇe paramasāmyābhidhāne vītarāg- cāritre tatpariṇatanijaśuddhātmasvabhāve vā . tathāhiahaṁ tāvatkevalajñānadarśanasvabhāvatven jñāyakaik- ṭaṅkotkīrṇasvabhāvaḥ . tathābhūtasya sato mam na kevalaṁ svasvāmyādayaḥ paradravyasaṁbandhā na santi, niścayen

ṭīkā :maiṁ yah mokṣādhikārī, jñāyakasvabhāvī ātmatattvake parijñānapūrvak mamatvakī tyāgarūp aur nirmamatvakī grahaṇarūp vidhike dvārā sarva ārambha (udyam) se śuddhātmāmeṁ pravr̥tta hotā hūn̐, kyoṁki anya kr̥tyakā abhāv hai . (arthāt dūsarā kuch bhī karane yogya nahīṁ hai .) vah isaprakār hai (arthāt maiṁ isaprakār śuddhātmāmeṁ pravr̥tta hotā hūn̐) : pratham to maiṁ svabhāvase jñāyak hī hūn̐; keval jñāyak honese merā viśva (samasta padārthoṁ) ke sāth bhī sahaj jñeyajñāyakalakṣaṇ sambandha hī hai, kintu anya svasvāmilakṣaṇādi sambandha nahīṁ haiṁ; isaliye merā kisīke prati mamatva nahīṁ hai, sarvatra nirmamatva hī hai . ab, ek jñāyakabhāvakā samasta jñeyoṁko jānanekā svabhāv honese, kramaśaḥ pravartamān, ananta, bhūt vartamānbhāvī vicitra paryāyasamūhavāle, 1agādhasvabhāv aur gambhīr aise samasta dravyamātrakomānoṁ ve dravya jñāyakameṁ utkīrṇa ho gaye hoṁ, citrit ho gae hoṁ, bhītar ghus gaye hoṁ, kīlit ho gaye hoṁ, ḍūb gaye hoṁ, samā gaye hoṁ, pratibimbit hue hoṁ, isaprakār

368pravacanasār[ bhagavānaśrīkuṁdakuṁd-

1. jinakā svabhāv agādh hai aur jo gaṁbhīr haiṁ aise samasta dravyoṁko bhūt, vartamān tathā bhāvīkālake kramase honevālī, anek prakārakī ananta paryāyoṁse yukta ek samayameṁ hī pratyakṣa jānanā ātmākā svabhāv hai .