bhayenāpravartamānasyātikarkaśācaraṇībhūyākrameṇ śarīraṁ pātayitvā suralokaṁ prāpyodvāntasamasta- saṁyamāmr̥tabhārasya tapaso‘navakāśatayāśakyapratikāro mahān lepo bhavati, tanna śreyānapavād- nirapekṣa utsargaḥ . deśakālajñasyāpi bālavr̥ddhaśrāntaglānatvānurodhenāhāravihārayoralpalepatvaṁ vigaṇayya yatheṣṭaṁ pravartamānasya mr̥dvācaraṇībhūy saṁyamaṁ virādhyāsaṁyatajanasamānībhūtasya tadātve tapaso‘navakāśatayāśakyapratikāro mahān lepo bhavati, tanna śreyānutsarganirapekṣo‘pavādaḥ . ataḥ sarvathotsargāpavādavirodhadausthityamācaraṇasya pratiṣedhyaṁ, tadarthamev sarvathānugamyaśca paraspar- sāpekṣotsargāpavādavijr̥mbhitavr̥ttiḥ syādvādaḥ ..231.. kr̥tvā pūrvakr̥tapuṇyen devaloke samutpadyate . tatra saṁyamābhāvānmahān lepo bhavati . tataḥ kāraṇādapavād- nirapekṣamutsargaṁ tyajati, śuddhātmabhāvanāsādhakamalpalepaṁ bahulābhamapavādasāpekṣamutsargaṁ svīkaroti . tathaiv ca pūrvasūtroktakrameṇāpahr̥tasaṁyamaśabdavācye‘pavāde pravartate tatra ca pravartamānaḥ san yadi kathaṁcidauṣadh- pathyādisāvadyabhayen vyādhivyathādipratīkāramakr̥tvā śuddhātmabhāvanāṁ na karoti tarhi mahān lepo bhavati; athavā pratīkāre pravartamāno‘pi harītakīvyājen guḍabhakṣaṇavadindriyasukhalāmpaṭayen saṁyamavirādhanāṁ karoti tadāpi mahān lepo bhavati . tataḥ kāraṇādutsarganirapekṣamapavādaṁ tyaktvā śuddhātmabhāvanārūpaṁ śubhopayogarūpaṁ vā saṁyamamavirādhayannauṣadhapathyādinimittotpannālpasāvadyamapi bahuguṇarāśimutsargasāpekṣam-
deśakālajñako bhī, yadi vah bāl – vr̥ddha – śrāṁt – glānatvake anurodhase, jo āhār – vihār hai, usase honevāle alpalepake bhayase usameṁ pravr̥tti na kare to (arthāt apavādake āśrayase honevāle alpabaṁdhake bhayase utsargakā haṭh karake apavādameṁ pravr̥tta na ho to), ati karkaś ācaraṇarūp hokar akramase śarīrapāt karake devalok prāpta karake jisane samasta saṁyamāmr̥takā samūh vaman kar ḍālā hai use tapakā avakāś na rahanese, jisakā pratīkār aśakya hai aisā mahān lep hotā hai, isaliye apavād nirapekṣa utsarga śreyaskar nahīṁ hai .
deśakālajñako bhī, yadi vah bāl – vr̥ddha – śrāṁt – glānatvake anurodhase jo āhāravihār hai, usase honevāle alpalepako na ginakar usameṁ 1yatheṣṭa pravr̥tti kare to (arthāt apavādase honevāle alpabandhake prati asāvadhān hokar utsargarūp dhyeyako cūkakar apavādameṁ svacchandapūrvak pravarte to), mr̥du ācaraṇarūp hokar saṁyam virodhīko – asaṁyatajanake samān hue usako – us samay tapakā avakāś na rahanese, jisakā pratīkār aśakya hai aisā mahān lep hotā hai . isaliye utsarga nirapekṣa apavād śreyaskar nahīṁ hai .
isase (aisā kahā gayā hai ki) utsarga aur apavādake virodhase honevālā jo ācaraṇakā duḥsthitapanā vah sarvathā niṣedhya (tyājya) hai, aur isīliye paraspar sāpekṣa utsarga aur apavādase jisakī vr̥tti (-astitva, kārya) pragaṭ hotī hai aisā syādvād sarvathā anugamya (anusaraṇ karane yogya) hai .
428pravacanasār[ bhagavānaśrīkuṁdakuṁd-
1. yatheṣṭa = svacchaṁdatayā, icchāke anusār .