atra kṣamāglānatvaheturūpavāsaḥ, bālavr̥ddhatvādhiṣṭhānaṁ śarīramupadhiḥ, tato bālavr̥ddha- śrāntaglānā ev tvākr̥ṣyante . ath deśakālajñasyāpi bālavr̥ddhaśrāntaglānatvānurodhenāhār- vihārayoḥ pravartamānasya mr̥dvācaraṇapravr̥ttatvādalpo lepo bhavatyev, tadvaramutsargaḥ . deśakālajñasyāpi bālavr̥ddhaśrāntaglānatvānurodhenāhāravihārayoḥ pravartamānasya mr̥dvācaraṇapravr̥ttatvādalpa ev lepo bhavati, tadvaramapavādaḥ . deśakālajñasyāpi bālavr̥ddhaśrāntaglānatvānurodhenāhāravihārayoralpalep- niṣedhayaṁścāritrarakṣaṇāy vyatirekadvāreṇ tamevārthaṁ draḍhayati – vaṭṭadi vartate pravartate . sa kaḥ kartā . samaṇo śatrumitrādisamacittaḥ śramaṇaḥ . yadi kim . jadi appalevī so yadi cedalpalepī stokasāvadyo bhavati . kayorviṣayayorvartate . āhāre va vihāre tapodhanayogyāhāravihārayoḥ . kiṁ kr̥tvā pūrvaṁ . jāṇittā jñātvā . kān . te tān karmatāpannān; desaṁ kālaṁ samaṁ khamaṁ uvadhiṁ deśaṁ, kālaṁ, mārgādiśramaṁ, kṣamāṁ kṣamatāmupavāsādiviṣaye śaktiṁ , upadhiṁ bālavr̥ddhaśrāntaglānasaṁbandhinaṁ śarīramātropadhiṁ parigrahamiti pañca deśādīn tapodhanācaraṇasahakāribhūtāniti . tathāhi — pūrvakathitakrameṇ tāvaddurdharānuṣṭhānarūpotsarge vartate; tatra ca prāsukāhārādigrahaṇanimittamalpalepaṁ draṣṭavā yadi na pravartate tadā ārtadhyānasaṁkleśen śarīratyāgaṁ
anvayārtha : — [yadi ] yadi [śramaṇaḥ ] śramaṇ [āhāre vā vihāre ] āhār athavā vihārameṁ [deśaṁ ] deś, [kālaṁ ] kāl, [śramaṁ ] śram, [kṣamāṁ ] 1kṣamatā tathā [upadhiṁ ] upadhi, [tān jñātvā ] inako jānakar [vartate ] pravarte [saḥ alpalepī ] to vah alpalepī hotā hai ..231..
ṭīkā : — kṣamatā tathā glānatākā hetu upavās hai aur bāl tathā vr̥ddhatvakā adhiṣṭhān upadhi – śarīr hai, isaliye yahān̐ (ṭīkāmeṁ) bāl – vr̥ddha – śrāṁt – glān hī liye gaye haiṁ . (arthāt mūl gāthāmeṁ jo kṣamā, upadhi ityādi śabda haiṁ unakā āśay khīṁcakar ṭīkāmeṁ ‘bāl, vr̥ddha, śrāṁt, glān’ śabda hī prayukta kiye gaye haiṁ) .
2deśakālajñako bhī, yadi vah bāl – vr̥ddha – śrāṁt – glānatvake anurodhase (arthāt bālatva, vr̥ddhatva, śrāṁtatva athavā glānatvakā anusaraṇ karake) āhār – vihārameṁ pravr̥tti kare to mr̥du ācaraṇameṁ pravr̥tta honese alpa lep hotā hī hai, (-lepakā sarvathā abhāv nahīṁ hotā), isaliye utsarga acchā hai .
deśakālajñako bhī, yadi vah bāl – vr̥ddha – śrāṁt – glānatvake anurodhase āhār – vihārameṁ pravr̥tti kare to mr̥du ācaraṇameṁ pravr̥tta honese alpa hī lep hotā hai . (-viśeṣ lep nahīṁ hotā), isaliye apavād acchā hai .
1. kṣamatā = śakti; sahanaśakti; dhīraj. 2. deśakālajña = deś – kālako jānanevālā .