Pravachansar-Hindi (iso15919 transliteration). MokshamArg pragnyapan Gatha: 232.

< Previous Page   Next Page >


Page 430 of 513
PDF/HTML Page 463 of 546

 

ath śrāmaṇyāparanāmno mokṣamārgasyaikāgrayalakṣaṇasya prajñāpanam . tatra tanmūlasādhanabhūte prathamamāgam ev vyāpārayati

eyaggagado samaṇo eyaggaṁ ṇicchidassa atthesu .
ṇicchittī āgamado āgamaceṭṭhā tado jeṭṭhā ..232..
aikāgrayagataḥ śramaṇaḥ aikāgrayaṁ niścitasya artheṣu .
niścitirāgamat āgamaceṣṭā tato jyeṣṭhā ..232..

śramaṇo hi tāvadaikāgrayagat ev bhavati . aikāgrayaṁ tu niścitārthasyaiv bhavati . arthaniścayastvāgamādev bhavati . tat āgam ev vyāpāraḥ pradhānataraḥ, na cānyā gatirasti . yato na khalvāgamamantareṇārthā niścetuṁ śakyante, tasyaiv hi trisamayapravr̥ttatrilakṣaṇasakalapadārtha- sārthayāthātmyāvagamasusthitāntaraṁgagambhīratvāt . na cārthaniścayamantareṇaikāgrayaṁ siddhayet, niścayavyavahāramokṣamārgopasaṁhāramukhyatven ‘mujjhadi vā’ ityādi caturthasthale gāthādvayam . evaṁ sthalacatuṣṭayen tr̥tīyāntarādhikāre samudāyapātanikā . tadyathāathaikāgyagataḥ śramaṇo bhavati .

ab, śrāmaṇya jisakā dūsarā nām hai aise ekāgratālakṣaṇavāle mokṣamārgakā prajñāpan hai . usameṁ pratham, usake (-mokṣamārgake) mūl sādhanabhūt āgamameṁ vyāpār (-pravr̥tti) karāte haiṁ :

anvayārtha :[śramaṇaḥ ] śramaṇ [aikāgryataḥ ] ekāgratāko prāpta hotā hai; [aikāgryaṁ| ] ekāgratā [artheṣu niścitasya ] padārthoṁke niścayavānke hotī hai; [niścitiḥ ] (padārthoṁkā) niścay [āgamataḥ ] āgam dvārā hotā hai; [tataḥ ] isaliye [āgamaceṣṭā ] āgamameṁ vyāpār [jyeṣṭhā ] mukhya hai ..232..

ṭīkā :pratham to, śramaṇ vāstavameṁ ekāgratāko prāpta hī hotā hai; ekāgratā padārthoṁke niścayavānke hī hotī hai; aur padārthoṁkā niścay āgam dvārā hī hotā hai; isaliye āgamameṁ hī vyāpār pradhānatar (-viśeṣ pradhān) hai; dūsarī gati (-anya koī mārga) nahīṁ hai . usakā kāraṇ yah hai ki :

vāstavameṁ āgamake binā padārthoṁkā niścay nahīṁ kiyā jā sakatā; kyoṁki āgam hī, jisake trikāl (utpādvyaydhrauvyarūp) tīn lakṣaṇ pravartate haiṁ aise sakalapadārthasārthake yathātathya jñān dvārā susthit aṁtaraṁgase gambhīr hai (arthāt āgamakā hī aṁtaraṁg, sarva padārthoṁke

śrāmaṇya jyāṁ aikāgyrā, ne aikāgyrā vastuniścaye,
niścay bane āgam vaḍe, āgamapravartan mukhya che. 232
.

430pravacanasār[ bhagavānaśrīkuṁdakuṁd-