kahānajainaśāstramālā ]
caraṇānuyogasūcak cūlikā
431
yato‘niścitārthasya kadācinniścikīrṣākulitacetasaḥ samantato dolāyamānasyātyantataralatayā, kadāciccikīrṣājvaraparavaśasya viśvaṁ svayaṁ sisr̥kṣorviśvavyāpārapariṇatasya pratikṣaṇavijr̥mbha- māṇakṣobhatayā, kadācidbubhukṣābhāvitasya viśvaṁ svayaṁ bhogyatayopādāy rāgadveṣadoṣakalmāṣit- cittavr̥tteriṣṭāniṣṭavibhāgen pravartitadvaitasya prativastupariṇamamānasyātyantavisaṁṣṭhulatayā, kr̥t- niścayaniḥkriyanirbhogaṁ yugapadāpītaviśvamapyaviśvatayaikaṁ bhagavantamātmānamapaśyataḥ satataṁ vaiyagārayamev syāt . na caikāgārayamantareṇ śrāmaṇyaṁ siddhayet, yato‘naikāgārayasyānekamevedamiti paśyatastathāpratyayābhiniviṣṭasyānekamevedamiti jānatastathānubhūtibhāvitasyānekamevedamiti pratyarthavikalpavyāvr̥ttacetasā santataṁ pravartamānasya tathāvr̥ttiduḥsthitasya caikātmapratītyanubhūti- taccaikāgyamāgamaparijñānādev bhavatīti prakāśayati — eyaggagado samaṇo aikāgyagataḥ śramaṇo bhavati ..
atrāyamarthaḥ — jagattrayakālatrayavartisamastadravyaguṇaparyāyaikasamayaparicchittisamarthasakalavimalakeval-
. tatra gatastanmayatven pariṇataḥ
jñānalakṣaṇanijaparamātmatattvasamyakśraddhānajñānānuṣṭhānarūpamaikāg
DIV style="position:relative;left:492px">
yaṁ bhaṇyate
samūhake yathārthajñān dvārā susthit hai isaliye āgam hī samasta padārthoṁke yathārtha jñānase gambhīr hai ) .
aur, padārthoṁke niścayake binā ekāgratā siddha nahīṁ hotī; kyoṁki, jise padārthoṁkā
niścay nahīṁ hai vah (1) kadācit niścay karanekī icchāse ākulatāprāpta cittake kāraṇ sarvataḥ dolāyamān (-ḍāvān̐ḍol) honese atyanta taralatā (caṁcalatā) prāpta karatā hai, (2) kadācit karanekī icchārūp jvarase paravaś hotā huā viśvako (-samasta padārthoṁko) svayaṁ sarjan karanekī icchā karatā huā viśvavyāpārarūp (-samasta padārthoṁkī pravr̥ttirūp) pariṇamit honese pratikṣaṇ kṣobhakī pragaṭatāko prāpta hotā hai, aur (3) kadācit bhoganekī icchāse bhāvit hotā huā viśvako svayaṁ bhogyarūp grahaṇ karake, rāgadveṣarūp doṣase kaluṣit cittavr̥ttike kāraṇ (vastuoṁmeṁ) iṣṭa – aniṣṭa vibhāg dvārā dvaitako pravartit karatā huā pratyek vasturūp pariṇamit honese atyanta asthiratāko prāpta hotā hai, isaliye [-uparokta tīn kāraṇoṁse ] us aniścayī jīvake (1) kr̥taniścay, (2) niṣkriy aur (3) nirbhog aise bhagavān ātmāko — jo ki yugapat viśvako pī jānevālā hone par bhī viśvarūp na honese ek hai use — nahīṁ dekhanese satat
vyagratā hī hotī hai, (-ekāgratā nahīṁ hotī) .
aur ekāgratāke binā śrāmaṇya siddha nahīṁ hotā; kyoṁki jisake ekāgratā nahīṁ hai vah
jīv (1) ‘yah anek hī hai’ aisā dekhatā (-śraddhān karatā) huā usaprakārakī pratītimeṁ
abhiniviṣṭa hotā hai; (2) ‘yah anek hī hai’ aisā jānatā huā usaprakārakī anubhūtise
bhāvit hotā hai, aur (3) yah anek hī hai’ isaprakār pratyek padārthake vikalpase khaṇḍit (-chinnabhinna) citta sahit satat pravr̥tta hotā huā usaprakārakī 2vr̥ttise duḥsthit hotā hai,
1. abhiniviṣṭa = āgrahī, dr̥rḥ . 2. vr̥tti = vartanā; cāritra .