pītonmattakasyevāvakīrṇavivekasyāvivikten jñānajyotiṣā nirūpayato‘pyātmātmapradeśaniścit śarīrādidravyeṣūpayogamiśritamoharāgadveṣādibhāveṣu ca svaparaniścāyakāgamopadeśapūrvakasvānubhavā- bhāvādayaṁ paro‘yamātmeti jñānaṁ siddhayet; tathā ca trisamayaparipāṭīprakaṭitavicitraparyāy- prāgbhārāgādhagambhīrasvabhāvaṁ viśvamev jñeyīkr̥tya pratapataḥ paramātmaniścāyakāgamopadeśapūrvak- svānubhavābhāvāt jñānasvabhāvasyaikasya paramātmano jñānamapi na siddhayet . parātma- paramātmajñānaśūnyasya tu dravyakarmārabdhaiḥ śarīrādibhistatpratyayairmoharāgadveṣādibhāvaiśca sahaikya- mākalayato vadhyaghātakavibhāgābhāvānmohādidravyabhāvakarmaṇāṁ kṣapaṇaṁ na siddhayet; tathāc dhyātmaśāstraṁ cājānan puruṣo rāgādidoṣarahitāvyābādhasukhādiguṇasvarūpanijātmadravyasya bhāvakarma- śabdābhidheyai rāgādinānāvikalpajālairniścayen karmabhiḥ sah bhedaṁ na jānāti, tathaiv karmārividhvaṁsak- honese 1avivikta jñānajyotise yadyapi dekhatā hai tathāpi, use 2svaparaniścāyak āgamopadeśapūrvak svānubhavake abhāvake kāraṇ, ātmāmeṁ aur ātmapradeśasthit śarīrādidravyoṁmeṁ tathā upayogamiśrit moharāgadveṣādibhāvoṁmeṁ ‘yah par hai aur yah ātmā (-sva) hai’ aisā jñān siddha nahīṁ hotā; tathā use, 3paramātmaniścāyak āgamopadeśapūrvak svānubhavake abhāvake kāraṇ, jisake trikāl paripāṭīmeṁ vicitra paryāyoṁkā samūh pragaṭ hotā hai aise agādh – gambhīrasvabhāv viśvako jñeyarūp karake 4pratapit jñānasvabhāvī ek paramātmākā jñān bhī siddha nahīṁ hotā .
aur (isaprakār) jo (1) parātmajñānase tathā (2) paramātmajñānase śūnya hai use, (1) dravyakarmase honevāle śarīrādike sāth tathā 5tatpratyayī moharāgadveṣādi bhāvoṁke sāth ekatākā anubhav karanese 6vadhyaghātakake vibhāgakā abhāv honese mohādidravyabhāvakarmoṁkā kṣay siddha nahīṁ hotā, tathā (2) 7jñeyaniṣṭhatāse pratyek vastuke utpād – vināśarūp pariṇamit honeke kāraṇ
434pravacanasār[ bhagavānaśrīkuṁdakuṁd-
1. avivikta = avivekavālī; vivek śūnya, bhed – hīn; abhinna; ekamek .
2. svaparaniścāyak = svaparakā niścay karānevālā (āgamopadeś svaparakā niścay karānevālā hai arthāt svaparakā niścay karanemeṁ nimittabhūt hai .)
3. paramātmaniścāyak = paramātmākā niścay karanevālā (arthāt jñānasvabhāv paramātmākā niścay karanemeṁ nimittabhūt .)
4. pratapit = pratāpavān (jñānasvabhāv paramātmā viśvako jñeyarūp karake tapatā hai — pratāpavān vartatā hai .)
5. tatpratyayī = tatsambandhī, vah jisakā nimitta hai aise .
6. vadhyaghātak = hanan yogya aur hananakartā [ātmā vadhya hai aur mohādibhāvakarma ghātak haiṁ . mohādidravyakarma bhī ātmāke ghātameṁ nimittabhūt honese ghātak kahalāte haiṁ .]]
7. jñeyaniṣṭha = jñeyoṁmeṁ niṣṭhāvālā; jñeyaparāyaṇ; jñeyasammukh [anādi saṁsārameṁ jñapti jñeyaniṣṭha honese vah pratyek padārthakī utpatti – vināśarūp pariṇamit honese parivartanako prāpta hotī rahatī hai . paramātmaniṣṭhatāke binā jñaptikā vah parivartan anivārya hai .]]