Pravachansar-Hindi (iso15919 transliteration). Gatha: 10.

< Previous Page   Next Page >


Page 15 of 513
PDF/HTML Page 48 of 546

 

kahānajainaśāstramālā ]
jñānatattva -prajñāpan
15
ath pariṇāmaṁ vastusvabhāvatven niścinoti

ṇatthi viṇā pariṇāmaṁ attho atthaṁ viṇeh pariṇāmo .

davvaguṇapajjayattho attho atthittaṇivvatto ..10..
nāsti vinā pariṇāmamartho‘rthaṁ vineh pariṇāmaḥ .
dravyaguṇaparyayastho‘rtho‘stitvanirvr̥ttaḥ ..10..

na khalu pariṇāmamantareṇ vastu sattāmālambate . vastuno dravyādibhiḥ pariṇāmāt pr̥thagupalambhābhāvānniḥpariṇāmasya kharaśr̥ṁgakalpatvād draśyamānagorasādipariṇāmavirodhācca . bhāvārthaḥ ..9.. ath nityaikāntakṣaṇikaikāntaniṣedhārthaṁ pariṇāmapariṇāminoḥ parasparaṁ kathaṁcidabhedaṁ darśayatiṇatthi viṇā pariṇāmaṁ attho muktajīve tāvatkathyate, siddhaparyāyarūpaśuddhapariṇāmaṁ vinā śuddhajīvapadārtho nāsti . kasmāt . saṁjñālakṣaṇaprayojanādibhede‘pi pradeśabhedābhāvāt . atthaṁ viṇeh pariṇāmo muktātmapadārthaṁ vinā ih jagati śuddhātmopalambhalakṣaṇaḥ siddhaparyāyarūpaḥ śuddhapariṇāmo nāsti . kasmāt . saṁjñādibhede‘pi pradeśabhedābhāvāt . davvaguṇapajjayattho ātmasvarūpaṁ dravyaṁ, tatraiv kevalajñānādayo guṇāḥ, siddharūpaḥ paryāyaśca, ityuktalakṣaṇeṣu dravyaguṇaparyāyeṣu tiṣṭhatīti dravyaguṇaparyāyastho bhavati . sa

siddhānta granthoṁmeṁ jīvake asaṁkhya pariṇāmoṁko madhyam varṇanase caudah guṇasthānarūp kahā gayā hai . un guṇasthānoṁko saṁkṣepase ‘upayog’ rūp varṇan karate hue, pratham tīn guṇasthānoṁmeṁ tāratamyapūrvak (ghaṭatā huā) aśubhopayog, cauthe se chaṭṭhe guṇasthān tak tāratamya pūrvak (barḥatā huā) śubhopayog, sātaveṁse bārahaveṁ guṇasthān tak tāratamya pūrvak śuddhopayog aur antim do guṇasthānoṁmeṁ śuddhopayogakā phal kahā gayā hai,aisā varṇan kathaṁcit ho sakatā hai ..9..

ab pariṇām vastukā svabhāv hai yah niścay karate haiṁ :

anvayārtha :[ih ] is lokameṁ [pariṇāmaṁ vinā ] pariṇāmake binā [arthaḥ nāsti ] padārtha nahīṁ hai, [arthaṁ vinā ] padārthake binā [pariṇāmaḥ ] pariṇām nahīṁ hai; [arthaḥ ] padārtha [dravyaguṇaparyayasthaḥ ] dravya -guṇ -paryāyameṁ rahanevālā aur [astitvanirvr̥ttaḥ ] (utpād- vyayadhrauvyamay) astitvase banā huā hai ..10..

ṭīkā :pariṇāmake binā vastu astitva dhāraṇ nahīṁ karatī, kyoṁki vastu dravyādike dvārā (dravya -kṣetra -kāl -bhāvase) pariṇāmase bhinna anubhavameṁ (dekhanemeṁ) nahīṁ ātī, kyoṁki

pariṇām viṇ na padārtha, ne na padārtha viṇ pariṇām che;
guṇ -dravya -paryayasthit ne astitvasiddha padārtha che
.10.