pratijñātasaṁyamatvāt ṣaṭkāyavirādhanarahitā yā kācanāpi śuddhātmavr̥ttitrāṇanimittā cāturvarṇasya śramaṇasaṁghasyopakārakaraṇapravr̥ttiḥ sā sarvāpi rāgapradhānatvāt śubhopayogināmev bhavati, na kadācidapi śuddhopayoginām ..249.. cāturvarṇasya śramaṇasaṁghasya . atra śramaṇaśadben śramaṇaśabdavācyā r̥ṣimuniyatyanagārā grāhyāḥ . ‘‘deś- pratyakṣavitkevalabhr̥dihamuniḥ syādr̥ṣiḥ prasr̥tarddhirārūḍhaḥ śreṇiyugme‘jani yatiranagāro‘paraḥ sādhuvargaḥ . rājā brahmā ca devaḥ param iti r̥ṣirvikriyākṣīṇaśaktiprāpto buddhayauṣadhīśo viyadayanapaṭurviśvavedī krameṇ ..’’ r̥ṣay r̥ddhiṁ prāptāste caturvidhā, rājabrahmadevaparamar̥ṣibhedāt . tatra rājarṣayo vikriyā- kṣīṇārddhiprāptā bhavanti . brahmarṣayo buddhayauṣadharddhiyuktā bhavanti . devarṣayo gaganagamanarddhisaṁpannā bhavanti . paramarṣayaḥ kevalinaḥ kevalajñānino bhavanti . munayaḥ avadhimanaḥparyayakevalinaśca . yatay upaśamak- kṣapakaśreṇyārūḍhāḥ . anagārāḥ sāmānyasādhavaḥ . kasmāt . sarveṣāṁ sukhaduḥkhādiviṣaye samatāpariṇāmo- ‘stīti . athavā śramaṇadharmānukūlaśrāvakādicāturvarṇasaṁghaḥ . kathaṁ yathā bhavati . kāyavirādhaṇarahid svasthabhāvanāsvarūpaṁ svakīyaśuddhacaitanyalakṣaṇaṁ niścayaprāṇaṁ rakṣan parakīyaṣaṭakāyavirādhanārahitaṁ yathā bhavati . so vi sarāgappadhāṇo se so‘pītthaṁbhūtastapodhano dharmānurāgacāritrasahiteṣu madhye pradhānaḥ śreṣṭhaḥ syādityarthaḥ ..249.. ath vaiyāvr̥ttyakāle‘pi svakīyasaṁyamavirādhanā na kartavyetyupadiśati — jadi
anvayārtha : — [yaḥ api ] jo koī (śramaṇ) [nityaṁ ] sadā [kāyavirādhanarahitaṁ ] (chah) kāyakī virādhanāse rahit [cāturvarṇasya ] cāraprakārake [śramaṇasaṁghasya ] śramaṇ saṁghakā [upakaroti ] upakār karatā hai, [saḥ api ] vah bhī [sarāgapradhānaḥ syāt ] rāgakī pradhānatāvālā hai ..249..
ṭīkā : — saṁyamakī pratijñā kī honese 1chah kāyake virādhanase rahit jo koī bhī, śuddhātmapariṇatike rakṣaṇameṁ nimittabhūt aisī, 2cār prakārake śramaṇasaṁghakā upakār karanekī pravr̥tti hai vah sabhī rāgapradhānatāke kāraṇ śubhopayogiyoṁke hī hotī hai, śuddhopayogiyoṁke kadāpi nahīṁ ..249..
460pravacanasār[ bhagavānaśrīkuṁdakuṁd-
1. śramaṇasaṁghako śuddhātmapariṇatike rakṣaṇameṁ nimittabhūt aisī jo upakārapravr̥tti śubhopayogī śramaṇ karate haiṁ vah chah kāyakī virādhanāse rahit hotī hai, kyoṁki un (śubhopayogī śramaṇoṁ) ne saṁyamakī pratijñā lī hai .
2. śramaṇake 4 prakār yah haiṁ : — (1) r̥ṣi, (2) muni, (3) yati aur (4) anagār . r̥ddhiprāpta śramaṇ
r̥ṣi haiṁ, avadhi, manaḥparyay athavā kevalajñānavāle śramaṇ muni haiṁ, upaśamak yā kṣapakaśreṇīmeṁ ārūrḥ
śramaṇ yati haiṁ aur sāmānya sādhu vah anagār haiṁ . isaprakār caturvidh śramaṇ saṁgh hai .