pravāhāvasthāyitven sakalārthasārthātmakasya pravacanasya sārabhūtaṁ bhūtārthasvasaṁvedyadivyajñānānanda-
svabhāvamananubhūtapūrvaṁ bhagavantamātmānamavāpnoti ..275..
iti tattvadīpikāyāṁ śrīmadamr̥tacandrasūriviracitāyāṁ pravacanasāravr̥ttau caraṇānuyogasūcikā cūlikā nām tr̥tīyaḥ śrutaskandhaḥ samāptaḥ ..3..
jñeyabhūtaparamātmādipadārthānāṁ tatsādhyasya nirvikārasvasaṁvedanajñānasya ca, tathaiv tattvārthaśraddhānalakṣaṇ- samyagdarśanasya tadviṣayabhūtānekāntātmakaparamātmādidravyāṇāṁ ten vyavahārasamyaktven sādhyasya nij- śuddhātmarucirūpaniścayasamyaktvasya ca, tathaiv ca vratasamitigu ptyādyanuṣṭhānarūpasya sarāgacāritrasya tenaiv sādhyasya svaśuddhātmaniścalānubhūtirūpasya vītarāgacāritrasya ca pratipādakatvātpravacanasārābhidheyam . kathaṁbhūtaḥ saḥ śiṣyajanaḥ . sāgāraṇagāracariyayā jutto sāgārānāgāracaryayā yuktaḥ . ābhyantararatna- trayānuṣṭhānamupādeyaṁ kr̥tvā bahiraṅgaratnatrayānuṣṭhānaṁ sāgāracaryā śrāvakacaryā . bahiraṅgaratnatrayādhāreṇābhyantar- ratnatrayānuṣṭhānamanāgāracaryā pramattasaṁyatāditapodhanacaryetyarthaḥ ..275.. iti gāthāpañcaken pañcaratnasaṁjñaṁ pañcamasthalaṁ vyākhyātam . evaṁ ‘ṇicchidasuttatthapado’ ityādi dvātriṁśadgāthābhiḥ sthalapañcaken śubhop- yogābhidhānaścaturthāntarādhikāraḥ samāptaḥ ..
iti śrījayasenācāryakr̥tāyāṁ tātparyavr̥ttau pūrvoktakrameṇ ‘evaṁ paṇamiy siddhe’ ityādyek- viṁśatigāthābhirutsargādhikāraḥ . tadanantaraṁ ‘ṇa hi ṇiravekkho cāgo’ ityādi triṁśadgāthābhirapavādādhikāraḥ . tataḥ paraṁ ‘eyaggagado samaṇo’ ityādicaturdaśagāthābhiḥ śrāmaṇyāparanāmā mokṣamārgādhikāraḥ . tato‘pyanantaraṁ ‘ṇicchidasuttatthapado’ ityādidvātriṁśadgāthābhiḥ śubhopayogādhikāraścetyantarādhikāracatuṣṭayen saptanavatigāthābhiścaraṇānuyogacūlikā nāmā tr̥tīyo mahādhikāraḥ samāptaḥ ..3.. upadeśako jānatā hai, vah vāstavameṁ, 1bhūtārthasvasaṁvedya – divya jñānānanda jisakā svabhāv hai, pūrvakālameṁ kabhī jisakā anubhav nahīṁ kiyā, aise bhagavān ātmāko prāpta karatā hai — jo ki (jo ātmā) tīnoṁ kālake niravadhi pravāhameṁ sthāyī honese 2sakal padārthoṁke samūhātmak pravacanakā sārabhūt hai ..275..
isaprakār (śrīmad bhagavatkundakundācāryadevapraṇīt) śrī pravacanasār śāstrakī śrīmadamr̥tacandrācāryadev viracit tatvadīpikā nāmak ṭīkāmeṁ caraṇānuyogasūcak cūlikā nāmakā tr̥tīy śrutaskaṁdh samāpta huā .
492pravacanasār[ bhagavānaśrīkuṁdakuṁd-
1. bhūtārtha pāramārthik – (satyārtha), svasaṁvedya aur divya aise jo jñān aur ānanda vah bhagavān ātmākā svabhāv hai .
2. pravacan sakal padārthoṁke samūhakā pratipādan karatā hai, isaliye use sakal padārthoṁkā samūhātmak kahā hai . [nij śuddhātmā pravacanakā sārabhūt hai, kyoṁki pravacan jo sarvapadārthasamūhakā pratipādan karatā hai usameṁ ek nijātmapadārtha hī svayaṁko dhruv hai, dūsarā koī padārtha svayaṁko dhruv nahīṁ, ]