Pravachansar-Hindi (iso15919 transliteration).

< Previous Page   Next Page >


Page 24 of 513
PDF/HTML Page 57 of 546

 

yo hi nām caitanyapariṇāmalakṣaṇenopayogen yathāśakti viśuddho bhūtvā vartate sa khalu pratipadamudbhidyamānaviśiṣṭaviśuddhiśaktirudgranthitāsaṁsārabaddhadr̥ḍhataramohagranthitayātyantanirvikāracaitanyo nirastasamastajñānadarśanāvaraṇāntarāyatayā niḥpratighavijr̥mbhitātmaśaktiśca svayamev bhūto jñeyatvamāpannānāmantamavāpnoti . ih ki lātmā jñānasvabhāvo jñānaṁ, tu jñeyamātraṁ; tataḥ samasta- jñeyāntarvartijñānasvabhāvamātmānamātmā śuddhopayogaprasādādevāsādayati ..15.. pātanikā . tadyathā ---ath śuddhopayogalābhānantaraṁ kevalajñānaṁ bhavatīti kathayati . athavā dvitīyapātanikā ---kundakundācāryadevāḥ sambodhanaṁ kurvanti, he śivakumāramahārāj, ko‘pyāsannabhavyaḥ saṁkṣeparuciḥ pīṭhikāvyākhyānamev śrutvātmakāryaṁ karoti, anyaḥ ko‘pi punarvistararuciḥ śuddhopayogen saṁjātasarvajñasya jñānasukhādikaṁ vicārya paścādātmakāryaṁ karotīti vyākhyāti ---uvaogavisuddho jo upayogen śuddhopayogen pariṇāmen viśuddho bhūtvā vartate yaḥ vigadāvaraṇaṁtarāyamoharao bhūdo vigatāvaraṇāntarāyamoharajobhūtaḥ san . katham . sayamev niścayen svayamev ādā sa pūrvokta ātmā jādi yāti gacchati . kiṁ . paraṁ pāramavasānam . keṣām . ṇeyabhūdāṇaṁ jñeyabhūtapadārthānām . sarvaṁ jānātītyarthaḥ . ato vistar :yo nirmohaśuddhātmasaṁvittilakṣaṇen śuddhopayogasaṁjñenāgamabhāṣayā pr̥thaktvavitarka- vīcāraprathamaśukladhyānen pūrvaṁ niravaśeṣamohakṣapaṇaṁ kr̥tvā tadanantaraṁ rāgādivikalpopādhirahitasvasaṁvitti- lakṣaṇenaikatvavitarkāvīcārasaṁjñadvitīyaśukladhyānen kṣīṇakaṣāyaguṇasthāne‘ntarmuhūrtakālaṁ sthitvā tasyai- vāntyasamaye jñānadarśanāvaraṇavīryāntarāyābhidhānaghātikarmatrayaṁ yugapadvināśayati, sa jagattrayakālatray- vartisamastavastugatānantadharmāṇāṁ yugapatprakāśakaṁ kevalajñānaṁ prāpnoti . tataḥ sthitaṁ śuddhopayogātsarvajño bhavatīti ..15.. ath śuddhopayogajanyasya śuddhātmasvabhāvalābhasya bhinnakārak nirapekṣatvenātmādhīnatvaṁ

ṭīkā :jo (ātmā) caitanya pariṇāmasvarūp upayogake dvārā yathāśakti viśuddha hokar vartatā hai, vah (ātmā) jise pad pad par (pratyek paryāyameṁ) 1viśiṣṭa viśuddha śakti pragaṭ hotī jātī hai, aisā honese, anādi saṁsārase ban̐dhī huī dr̥rḥatar mohagranthi chūṭ jānese atyanta nirvikār caitanyavālā aur samasta jñānāvaraṇ, darśanāvaraṇ tathā antarāyake naṣṭa ho jānese nirvighna vikasit ātmaśaktivān svayamev hotā huā jñeyatāko prāpta (padārthoṁ) ke antako pā letā hai .

yahān̐ (yah kahā hai ki) ātmā jñānasvabhāv hai, aur jñān jñey pramāṇ hai; isaliye samasta jñeyoṁke bhītar praveśako prāpta (jñātā) jñān jisakā svabhāv hai aise ātmāko ātmā śuddhopayogake hī prasādase prāpta karatā hai .

bhāvārtha :śuddhopayogī jīv pratikṣaṇ atyanta śuddhiko prāpta karatā rahatā hai; aur

24pravacanasār[ bhagavānaśrīkuṁdakuṁd-

1. viśiṣṭa = viśeṣ; asādhāraṇ; khās .