Pravachansar-Hindi (iso15919 transliteration). Gatha: 18.

< Previous Page   Next Page >


Page 30 of 513
PDF/HTML Page 63 of 546

 

athotpādāditrayaṁ sarvadravyasādhāraṇatven śuddhātmano‘pyavaśyaṁbhāvīti vibhāvayati
uppādo ya viṇāso vijjadi savvassa aṭṭhajādassa .
pajjāeṇ du keṇavi aṭṭho khalu hodi sabbhūdo ..18..
utpādaśca vināśo vidyate sarvasyārthajātasya .
paryāyeṇ tu kenāpyarthaḥ khalu bhavati sadbhūtaḥ ..18..

yathā hi jātyajāmbūnadasyāṁgadaparyāyeṇotpattidrarṣṭā, pūrvavyavasthitāṁgulīyakādiparyāyeṇ ca vināśaḥ, pītatādiparyāyeṇ tūbhayatrāpyutpattivināśāvanāsādayataḥ dhruvatvam; evamakhiladravyāṇāṁ śuddhavyañjanaparyāyāpekṣayā siddhaparyāyeṇotpādaḥ, saṁsāraparyāyeṇ vināśaḥ, kevalajñānādiguṇādhāradravyatven dhrauvyamiti . tataḥ sthitaṁ dravyārthikanayen nityatve‘pi paryāyārthikanayenotpādavyayadhrauvyatrayaṁ saṁbhavatīti ..17.. athotpādāditrayaṁ yathā suvarṇādimūrtapadārtheṣu dr̥śyate tathaivāmūrte‘pi siddhasvarūpe vijñeyaṁ padārthatvāditi nirūpayatiuppādo ya viṇāso vijjadi savvassa aṭṭhajādassa utpādaśca vināśaśca vidyate tāvatsarvasyārthajātasya padārthasamūhasya . ken kr̥tvā . pajjāeṇ du keṇavi paryāyeṇ tu kenāpi vivakṣitenārthavyañjanarūpeṇ svabhāvavibhāvarūpeṇ vā . sa cārthaḥ kiṁviśiṣṭaḥ . aṭṭho khalu hodi sabbhūdo arthaḥ khalu sphu ṭaṁ sattābhūtaḥ sattāyā abhinno bhavatīti . tathāhisuvarṇagorasamr̥ttikāpuruṣādimūrta- padārtheṣu yathotpādāditrayaṁ loke prasiddhaṁ tathaivāmūrte‘pi muktajīve . yadyapi śuddhātmaruciparicchitti-

ab, utpād ādi tīnoṁ (utpād, vyay aur dhrauvya) sarva dravyoṁke sādhāraṇ hai isaliye śuddha ātmā (kevalī bhagavān aur siddha bhagavān) ke bhī 1avaśyambhāvī hai aisā vyakta karate haiṁ :

anvayārtha :[utpādaḥ ] kisī paryāyase utpād [vināśaḥ ca ] aur kisī paryāyase vināś [sarvasya ] sarva [arthajātasya ] padārthamātrake [vidyate ] hotā hai; [ken api paryāyeṇ tu ] aur kisī paryāyase [arthaḥ ] padārtha [sadbhūtaḥ khalu bhavati ] vāstavameṁ dhruv hai ..18..

ṭīkā :jaise uttam svarṇakī bājūbandarūp paryāyase utpatti dikhāī detī hai, pūrva avasthārūpase vartanevālī an̐gūṭhī ityādik paryāyase vināś dekhā jātā hai aur pīlāpan ityādi

utpād tem vināś che sau koī vastumātrane,
vaḷī koī paryayathī darek padārtha che sadbhūt khare
.18.

30pravacanasār[ bhagavānaśrīkuṁdakuṁd-

1. avaśyambhāvī = jarūr honevālā; aparihāryya .