athāsyātmanaḥ śuddhopayogānubhāvātsvayaṁbhuvo bhūtasya kathamindriyairvinā jñānānandāviti saṁdehamudasyati — pakkhīṇaghādikammo aṇaṁtavaravīrio ahiyatejo .
jādo adiṁdio so ṇāṇaṁ sokkhaṁ ca pariṇamadi ..19.. nirdoṣiparamātmaśraddhānānmokṣo bhavatīti kathanarūpeṇ tr̥tīyasthale gāthā gatā .. athāsyātmano nirvikārasvasaṁvedanalakṣaṇaśuddhopayogaprabhāvātsarvajñatve satīndriyairvinā kathaṁ jñānānandāviti pr̥ṣṭe pratyuttaraṁ dadāti — pakkhīṇaghādikammo jñānādyanantacatuṣṭayasvarūpaparamātmadravyabhāvanālakṣaṇaśuddhopayogabalen prakṣīṇ- ghātikarmā san . aṇaṁtavaravīrio anantavaravīryaḥ . punarapi kiṁviśiṣṭaḥ . ahiyatejo adhikatejāḥ . atra tejaḥ śabden kevalajñānadarśanadvayaṁ grāhyam . jādo so sa pūrvoktalakṣaṇ ātmā jātaḥ saṁjātaḥ . kathaṁbhūtaḥ . aṇiṁdiyo anindriy indriyaviṣayavyāpārarahitaḥ . anindriyaḥ san kiṁ karoti . ṇāṇaṁ sokkhaṁ ca pariṇamadi kevalajñānamanantasaukhyaṁ ca pariṇamatīti . tathāhi — anen vyākhyānen kimuktaṁ bhavati . ātmā
isaprakār pratyek dravya utpād -vyay -dhrauvyamay hai, isaliye mukta ātmāke bhī utpād -vyay -dhrauvya avaśya hote haiṁ . yadi sthūlatāse dekhā jāye to siddha paryāyakā utpād aur saṁsār paryāyakā vyay huā tathā ātmatva dhruv banā rahā . is apekṣāse mukta ātmāke bhī utpād -vyay -dhrauvya hotā hai . athavā mukta ātmākā jñān jñey padārthoṁke ākārarūp huā karatā hai isaliye samasta jñey padārthomeṁ jis jis prakārase utpādādik hotā hai us -us prakārase jñānameṁ utpādādik hotā rahatā hai, isaliye mukta ātmāke samay samay par utpād -vyay -dhrauvya hotā hai . athavā adhik sūkṣmatāse dekhā jāye to, agurulaghuguṇameṁ honevālī ṣaṭagunī hānī vr̥ddhike kāraṇ mukta ātmāko samay samay par utpād -vyay -dhrauvyamay vartatā hai . yahān̐ jaise siddhabhagavānake utpādādi kahe haiṁ usīprakār kevalī bhagavānake bhī yathāyogya samajh lenā cāhiye ..18..
ab, śuddhopayogake prabhāvase svayaṁbhū hue is (pūrvokta) ātmāke indriyoṁke binā jñān aur ānanda kaise hotā hai ? aise saṁdehakā nivāraṇ karate haiṁ : —
prakṣīṇaghātikarma, anahadavīrya, adhikaprakāś ne indriy -atīt thayel ātmā jñānasaukhye pariṇame.19.
32pravacanasār[ bhagavānaśrīkuṁdakuṁd-