ih khalvāgamanigaditeṣhvananteṣhu guṇeṣhu kaishchid guṇairanyayogavyavachchhedakatayāsādhāraṇ- tāmupādāy visheṣhaṇatāmupagatairanantāyān dravyasantatau svaparavivekamupagachchhantu mohaprahāṇapravaṇabuddhayo labdhavarṇāḥ . tathāhi – yadidan sadakāraṇatayā svataḥsiddhamantarbahirmukhaprakāshashālitayā svapar- parichchhedakan madīyan mam nām chaitanyamahamanen ten samānajātīyamasamānajātīyan vā dravyamanyad- pahāy mamātmanyev vartamānenātmīyamātmānan sakalatrikālakalitadhrauvyan dravyan jānāmi . evan bhedagnānamāshritya . jo yaḥ kartā so sa mohakkhayan kuṇadi nirmohaparamānandaikasvabhāvashuddhātmano viparītasya mohasya kṣhayan karotīti sūtrārthaḥ ..89.. ath pūrvasūtre yaduktan svaparabhedavignānan tadāgamataḥ siddhayatīti pratipādayati — tamhā jiṇamaggādo yasmādevan bhaṇitan pūrvan svaparabhedavignānād mohakṣhayo bhavati, tasmātkāraṇājjinamārgājjināgamāt guṇehin guṇaiḥ ādan ātmānan, na kevalamātmānan paran cha paradravyan cha . keṣhu madhye . davvesu shuddhātmādiṣhaḍdravyeṣhu abhigachchhadu abhigachchhatu jānātu . yadi kim . ṇimmohan ichchhadi jadi nirmohabhāvamichchhati yadi chet . sa kaḥ . appā ātmā . kasya sambandhitven .
ṭīkā : — mohakā kṣhay karaneke prati 1pravaṇ buddhivāle budhajan is jagatamen āgamamen kathit ananta guṇommense kinhīn guṇoṅke dvārā — jo guṇ 2anyake sāth yog rahit honese asādhāraṇatā dhāraṇ karake visheṣhatvako prāpta hue hain unake dvārā — ananta dravyaparamparāmen sva- parake vivekako prāpta karo . (arthāt mohakā kṣhay karaneke ichchhuk paṇḍitajan āgam kathit ananta guṇommense asādhāraṇ aur bhinnalakṣhaṇabhūt guṇoṅke dvārā ananta dravya paramparāmen ‘yah svadravya hain aur yah paradravya hain’ aisā vivek karo), joki isaprakār hain : —
3sat aur 4akāraṇ honese svataḥsiddha, antarmukh aur bahirmukh prakāshavālā honese sva -parakā gnāyak – aisā jo yah, mere sāth sambandhavālā, merā chaitanya hai usake dvārā — jo (chaitanya) samānajātīy athavā asamānajātīy anya dravyako chhoṛakar mere ātmāmen hī vartatā hai usake dvārā — main apane ātmāko 5sakal -trikālamen dhruvatvakā dhārak dravya jānatā hūn̐ . isaprakār pr̥uthakrūpase vartamān svalakṣhaṇoṅke dvārā — jo anya dravyako chhoṛakar usī dravyamen
154pravachanasār[ bhagavānashrīkundakund-
1. pravaṇ = ḍhalatī huī; abhimukh; rat .
2. kitane hī guṇ anya dravyoṅke sāth sambandha rahit honese arthāt anya dravyommen na honese asādhāraṇ hain aur isaliye visheṣhaṇabhūt – bhinna lakṣhaṇabhūt hai; usake dvārā dravyoṅkī bhinnatā nishchit kī jā sakatī hai .
3. sat = astitvavālā; satrūp; sattāvālā .
4. akāraṇ = jisakā koī kāraṇ na ho aisā ahetuk, (chaitanya sat aur ahetuk honese svayanse siddha hai .)
5. sakal = pūrṇa, samasta, niravasheṣh (ātmā koī kālako bākī rakhe binā sampūrṇa tīnon kāl dhruv rahatā aisā dravya hai .)