nishchetanasya vachasāmativistare‘pi ..14..
na bhavatīti niyamo nāsti, paradravye mamatvarūpamūrchchhāparigraheṇ tu niyamen bhavatyeveti ..219.. evan bhāvahinsāvyākhyānamukhyatven pañchamasthale gāthāṣhaṭaṅk gatam . iti pūrvoktakrameṇ ‘evan paṇamiy siddhe’ ityādyekavinshatigāthābhiḥ sthalapañchakenotsargachāritravyākhyānanāmā prathamo‘ntarādhikāraḥ samāptaḥ . ataḥ paran chāritrasya deshakālāpekṣhayāpahr̥utasanyamarūpeṇāpavādavyākhyānārthan pāṭhakrameṇ trinshadgāthābhirdvitīyo- ‘ntarādhikāraḥ prārabhyate . tatra chatvāri sthalāni bhavanti . tasminprathamasthale nirgranthamokṣhamārga- sthāpanāmukhyatven ‘ṇa hi ṇiravekkho chāgo’ ityādi gāthāpañchakam . atra ṭīkāyān gāthātrayan nāsti . tadanantaran sarvasāvadyapratyākhyānalakṣhaṇasāmāyikasanyamāsamarthānān yatīnān sanyamashauchagnānopakaraṇ- nimittamapavādavyākhyānamukhyatven ‘chhedo jeṇ ṇa vijjadi’ ityādi sūtratrayam . tadanantaran strīnirvāṇ- nirākaraṇapradhānatven ‘pechchhadi ṇa hi ih logan’ ityādyekādash gāthā bhavanti . tāshcha amr̥utachandraṭīkāyān na santi . tataḥ paran sarvopekṣhāsanyamāsamarthasya tapodhanasya deshakālāpekṣhayā kiñchitsanyamasādhakasharīrasya
bhāvārtha : — ashuddhopayogakā asadbhāv ho, tathāpi kāyakī halanachalanādi kriyā honese parajīvoṅke prāṇoṅkā ghāt ho jātā hai . isaliye kāyacheṣhṭāpūrvak paraprāṇoṅke ghātase bandh honekā niyam nahīn hai; — ashuddhopayogake sadbhāvamen honevāle kāyacheṣhṭāpūrvak paraprāṇoṅke ghātase to bandh hotā hai, aur ashuddhopayogake asadbhāvamen honevāle kāyacheṣhṭāpūrvak paraprāṇoṅke ghātase bandh nahīn hotā; isaprakār kāyacheṣhṭāpūrvak honevāle paraprāṇoṅke ghātase bandhakā honā anaikāntik honese usake chhedapanā anaikāntik hai — niyamarūp nahīn hai .
jaise bhāvake binā bhī paraprāṇoṅkā ghāt ho jātā hai, usīprakār bhāv na ho tathāpi parigrahakā grahaṇ ho jāy, aisā kabhī nahīn ho sakatā . jahān̐ parigrahakā grahaṇ hotā hai vahān̐ ashuddhopayogakā sadbhāv avashya hotā hī hai . isaliye parigrahase bandhakā honā aikāntik – nishchit – niyamarūp hai . isaliye parigrahake chhedapanā aikāntik hai . aisā honese hī param shramaṇ aise arhanta bhagavantonne pahalese hī sarva parigrahakā tyāg kiyā hai aur anya shramaṇoṅko bhī pahalese hī sarva parigrahakā tyāg karanā chāhiye ..219..
[ab, ‘kahane yogya sab kahā gayā hai’ ityādi kathan shlok dvārā kiyā jātā hai . ]
[artha ] : — jo kahane yogya hī thā vah asheṣharūpase kahā gayā hai, itane mātrase hī yadi yahān̐ koī chet jāy – samajhale to, (anyathā) vāṇīkā ativistār kiyā jāy tathāpi nishchetan (-jaṛavat, nāsamajh) ko vyāmohakā jāl vāstavamen ati dustar hai . ★vasantātilakā chhand