pītonmattakasyevāvakīrṇavivekasyāvivikten gnānajyotiṣhā nirūpayato‘pyātmātmapradeshanishchit sharīrādidravyeṣhūpayogamishritamoharāgadveṣhādibhāveṣhu cha svaparanishchāyakāgamopadeshapūrvakasvānubhavā- bhāvādayan paro‘yamātmeti gnānan siddhayet; tathā cha trisamayaparipāṭīprakaṭitavichitraparyāy- prāgbhārāgādhagambhīrasvabhāvan vishvamev gneyīkr̥utya pratapataḥ paramātmanishchāyakāgamopadeshapūrvak- svānubhavābhāvāt gnānasvabhāvasyaikasya paramātmano gnānamapi na siddhayet . parātma- paramātmagnānashūnyasya tu dravyakarmārabdhaiḥ sharīrādibhistatpratyayairmoharāgadveṣhādibhāvaishcha sahaikya- mākalayato vadhyaghātakavibhāgābhāvānmohādidravyabhāvakarmaṇān kṣhapaṇan na siddhayet; tathāch dhyātmashāstran chājānan puruṣho rāgādidoṣharahitāvyābādhasukhādiguṇasvarūpanijātmadravyasya bhāvakarma- shabdābhidheyai rāgādinānāvikalpajālairnishchayen karmabhiḥ sah bhedan na jānāti, tathaiv karmārividhvansak- honese 1avivikta gnānajyotise yadyapi dekhatā hai tathāpi, use 2svaparanishchāyak āgamopadeshapūrvak svānubhavake abhāvake kāraṇ, ātmāmen aur ātmapradeshasthit sharīrādidravyommen tathā upayogamishrit moharāgadveṣhādibhāvommen ‘yah par hai aur yah ātmā (-sva) hai’ aisā gnān siddha nahīn hotā; tathā use, 3paramātmanishchāyak āgamopadeshapūrvak svānubhavake abhāvake kāraṇ, jisake trikāl paripāṭīmen vichitra paryāyoṅkā samūh pragaṭ hotā hai aise agādh – gambhīrasvabhāv vishvako gneyarūp karake 4pratapit gnānasvabhāvī ek paramātmākā gnān bhī siddha nahīn hotā .
aur (isaprakār) jo (1) parātmagnānase tathā (2) paramātmagnānase shūnya hai use, (1) dravyakarmase honevāle sharīrādike sāth tathā 5tatpratyayī moharāgadveṣhādi bhāvoṅke sāth ekatākā anubhav karanese 6vadhyaghātakake vibhāgakā abhāv honese mohādidravyabhāvakarmoṅkā kṣhay siddha nahīn hotā, tathā (2) 7gneyaniṣhṭhatāse pratyek vastuke utpād – vināsharūp pariṇamit honeke kāraṇ
434pravachanasār[ bhagavānashrīkundakund-
1. avivikta = avivekavālī; vivek shūnya, bhed – hīn; abhinna; ekamek .
2. svaparanishchāyak = svaparakā nishchay karānevālā (āgamopadesh svaparakā nishchay karānevālā hai arthāt svaparakā nishchay karanemen nimittabhūt hai .)
3. paramātmanishchāyak = paramātmākā nishchay karanevālā (arthāt gnānasvabhāv paramātmākā nishchay karanemen nimittabhūt .)
4. pratapit = pratāpavān (gnānasvabhāv paramātmā vishvako gneyarūp karake tapatā hai — pratāpavān vartatā hai .)
5. tatpratyayī = tatsambandhī, vah jisakā nimitta hai aise .
6. vadhyaghātak = hanan yogya aur hananakartā [ātmā vadhya hai aur mohādibhāvakarma ghātak hain . mohādidravyakarma bhī ātmāke ghātamen nimittabhūt honese ghātak kahalāte hain .]]
7. gneyaniṣhṭha = gneyommen niṣhṭhāvālā; gneyaparāyaṇ; gneyasammukh [anādi sansāramen gnapti gneyaniṣhṭha honese vah pratyek padārthakī utpatti – vināsharūp pariṇamit honese parivartanako prāpta hotī rahatī hai . paramātmaniṣhṭhatāke binā gnaptikā vah parivartan anivārya hai .]]