yathaikeṣhāmapi bījānān bhūmivaiparītyānniṣhpattivaiparītyan, tathaikasyāpi prashastarāgalakṣhaṇasya shubhopayogasya pātravaiparītyātphalavaiparītyan, kāraṇavisheṣhātkāryavisheṣhasyāvashyambhāvitvāt .255. gatam . it ūrdhvan gāthāṣhaṭakaparyantan pātrāpātraparīkṣhāmukhyatven vyākhyānan karoti . ath shubhopayogasya pātrabhūtavastuvisheṣhātphalavisheṣhan darshayati — phaladi phalati, phalan dadāti . sa kaḥ . rāgo rāgaḥ . kathambhūtaḥ . pasatthabhūdo prashastabhūto dānapūjādirūpaḥ . kin phalati . vivarīdan viparītamanyādr̥ushan bhinna- bhinnaphalam . ken karaṇabhūten . vatthuviseseṇ jaghanyamadhyamotkr̥uṣhṭabhedabhinnapātrabhūtavastuvisheṣheṇ . atrārthe hai aur samyagdr̥uṣhṭi gr̥uhasthake muniyogya shuddhātmapariṇatiko prāpta na ho sakanese ashubhavañchanārtha shubhopayog mukhya hai . samyagdr̥uṣhṭi gr̥uhasthake ashubhase ( – visheṣh ashuddha pariṇatise) chhūṭaneke liye pravartamān jo yah shubhopayogakā puruṣhārtha vah bhī shuddhikā hī mandapuruṣhārtha hai, kyoṅki shuddhātmadravyake mand ālambanase ashubh pariṇati badalakar shubh pariṇati hotī hai aur shuddhātmadravyake ugra ālambanase shubhapariṇati bhī badalakar shubhapariṇati ho jātī hai ..254..
ab, aisā siddha karate hain ki shubhopayogako kāraṇakī viparītatāse phalakī viparītatā hotī hai : —
anvayārtha : — [ih nānābhūmigatāni bījāni ev ] jaise is jagatamen anek prakārakī bhūmiyommen paṛe hue bīj [sasyakāle ] dhānyakālamen viparītarūpase phalate hain, usīprakār [prashastabhūtaḥ rāgaḥ ] prashastabhūt rāg [vastuvisheṣheṇ ] vastu – bhedase ( – pātra bhedase) [viparītan phalati ] viparītarūpase phalatā hai ..255..
ṭīkā : — jaise bīj jyon ke tyon hone par bhī bhūmikī viparītatāse niṣhpattikī viparītatā hotī hai, (arthāt achchhī bhūmimen usī bījakā achchhā anna utpanna hotā hai aur kharāb bhūmimen vahī kharāb ho jātā hai yā utpanna hī nahīn hotā), usīprakār prashastarāgasvarūp shubhopayog jyoṅkā tyon hone par bhī pātrakī viparītatāse phalakī viparītatā hotī hai, kyoṅki kāraṇake bhedase kāryakā bhed avashyambhāvī (anivārya) hai ..255..
niṣhpatti viparīt hoy bhūmivisheṣhathī jyam bījane. 255.