ಮರದು ವ ಜಿಯದು ವ ಜೀವೋ ಅಯದಾಚಾರಸ್ಸ ಣಿಚ್ಛಿದಾ ಹಿಂಸಾ .
ಅಶುದ್ಧೋಪಯೋಗೋಽನ್ತರಂಗಚ್ಛೇದಃ, ಪರಪ್ರಾಣವ್ಯಪರೋಪೋ ಬಹಿರಂಗಃ . ತತ್ರ ಪರಪ್ರಾಣವ್ಯಪರೋಪಸದ್ಭಾವೇ ತದಸದ್ಭಾವೇ ವಾ ತದವಿನಾಭಾವಿನಾಪ್ರಯತಾಚಾರೇಣ ಪ್ರಸಿದ್ಧಯದಶುದ್ಧೋಪಯೋಗಸದ್ಭಾವಸ್ಯ ಸುನಿಶ್ಚಿತಹಿಂಸಾ- ವಾ, ನಿರ್ವಿಕಾರಸ್ವಸಂವಿತ್ತಿಲಕ್ಷಣಪ್ರಯತ್ನರಹಿತಸ್ಯ ನಿಶ್ಚಯಶುದ್ಧಚೈತನ್ಯಪ್ರಾಣವ್ಯಪರೋಪಣರೂಪಾ ನಿಶ್ಚಯಹಿಂಸಾ ಭವತಿ . ಪಯದಸ್ಸ ಣತ್ಥಿ ಬಂಧೋ ಬಾಹ್ಯಾಭ್ಯನ್ತರಪ್ರಯತ್ನಪರಸ್ಯ ನಾಸ್ತಿ ಬನ್ಧಃ . ಕೇನ . ಹಿಂಸಾಮೇತ್ತೇಣ ದ್ರವ್ಯಹಿಂಸಾಮಾತ್ರೇಣ . ಕಥಂಭೂತಸ್ಯ ಪುರುಷಸ್ಯ . ಸಮಿದಸ್ಸ ಸಮಿತಸ್ಯ ಶುದ್ಧಾತ್ಮಸ್ವರೂಪೇ ಸಮ್ಯಗಿತೋ ಗತಃ ಪರಿಣತಃ ಸಮಿತಸ್ತಸ್ಯ ಸಮಿತಸ್ಯ, ವ್ಯವಹಾರೇಣೇರ್ಯಾದಿಪಞ್ಚಸಮಿತಿಯುಕ್ತಸ್ಯ ಚ . ಅಯಮತ್ರಾರ್ಥಃ — ಸ್ವಸ್ಥಭಾವನಾರೂಪನಿಶ್ಚಿಯಪ್ರಾಣಸ್ಯ ವಿನಾಶಕಾರಣಭೂತಾ ರಾಗಾದಿಪರಿಣತಿರ್ನಿಶ್ಚಯಹಿಂಸಾ ಭಣ್ಯತೇ, ರಾಗಾದ್ಯುತ್ಪತ್ತೇರ್ಬಹಿರಙ್ಗನಿಮಿತ್ತಭೂತಃ ಪರಜೀವಘಾತೋ ವ್ಯವಹಾರಹಿಂಸೇತಿ ದ್ವಿಧಾ ಹಿಂಸಾ ಜ್ಞಾತವ್ಯಾ . ಕಿಂತು ವಿಶೇಷಃ — ಬಹಿರಙ್ಗಹಿಂಸಾ ಭವತು ವಾ ಮಾ ಭವತು, ಸ್ವಸ್ಥ-
ಅಬ, ಛೇದಕೇ ಅನ್ತರಂಗ ಔರ ಬಹಿರಂಗ ಐಸೇ ದೋ ಪ್ರಕಾರ ಬತಲಾತೇ ಹೈಂ : —
ಅನ್ವಯಾರ್ಥ : — [ಜೀವಃ ] ಜೀವ [ಮ್ರಿಯತಾಂ ವಾ ಜೀವತು ವಾ ] ಮರೇ ಯಾ ಜಿಯೇ, [ಅಯತಾಚಾರಸ್ಯ ] ಅಪ್ರಯತ ಆಚಾರವಾಲೇಕೇ [ಹಿಂಸಾ ] (ಅಂತರಂಗ) ಹಿಂಸಾ [ನಿಶ್ಚಿತಾ ] ನಿಶ್ಚಿತ ಹೈ; [ಪ್ರಯತಸ್ಯ ಸಮಿತಸ್ಯ ] ೧ಪ್ರಯತಕೇ, ೨ಸಮಿತಿವಾನ್ಕೇ [ಹಿಂಸಾಮಾತ್ರೇಣ ] (ಬಹಿರಂಗ) ಹಿಂಸಾಮಾತ್ರಸೇ [ಬನ್ಧಃ ] ಬಂಧ [ನಾಸ್ತಿ ] ನಹೀಂ ಹೈ ..೨೧೭..
ಟೀಕಾ : — ಅಶುದ್ಧೋಪಯೋಗ ಅಂತರಂಗ ಛೇದ ಹೈ; ಪರಪ್ರಾಣೋಂಕಾ ವ್ಯಪರೋಪ (ವಿಚ್ಛೇದ) ವಹ ಬಹಿರಂಗಛೇದ ಹೈ . ಇನಮೇಂಸೇ ಅನ್ತರಂಗ ಛೇದ ಹೀ ವಿಶೇಷ ಬಲವಾನ ಹೈ, ಬಹಿರಂಗ ಛೇದ ನಹೀಂ; ಕ್ಯೋಂಕಿ —
೩೯೮ಪ್ರವಚನಸಾರ[ ಭಗವಾನಶ್ರೀಕುಂದಕುಂದ-
೧. ಪ್ರಯತ = ಪ್ರಯತ್ನಶೀಲ, ಸಾವಧಾನ, ಸಂಯಮೀ [ಪ್ರಯತ್ನಕೇ ಅರ್ಥಕೇ ಲಿಯೇ ದೇಖೋ ಗಾಥಾ ೨೧೧ ಕಾ ಫು ಟನೋಟ]]
೨. ಶುದ್ಧಾತ್ಮಸ್ವರೂಪಮೇಂ (ಮುನಿತ್ವೋಚಿತ) ಸಮ್ಯಕ್ ‘ಇತಿ’ ಅರ್ಥಾತ್ ಪರಿಣತಿ ವಹ ನಿಶ್ಚಯ ಸಮಿತಿ ಹೈ . ಔರ ಉಸ ದಶಾಮೇಂ
ಹೋನೇವಾಲೀ (ಹಠ ರಹಿತ) ಈರ್ಯಾ – ಭಾಷಾದಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೀ ಶುಭ ಪರಿಣತಿ ವಹ ವ್ಯವಹಾರಸಮಿತಿ ಹೈ . [ಜಹಾಂ ಶುದ್ಧಾತ್ಮಸ್ವರೂಪಮೇಂ
ಸಮ್ಯಕ್ಪರಿಣತಿರೂಪ ದಶಾ ನಹೀಂ ಹೋತೀ ವಹಾಂ ಶುಭ ಪರಿಣತಿ ಹಠ ಸಹಿತ ಹೋತೀ ಹೈ; ವಹ ಶುಭಪರಿಣತಿ ವ್ಯವಹಾರಸಮಿತಿ
ಭೀ ನಹೀಂ ಹೈ . ]