ಸ್ವಯಮಧಿಕಗುಣಾ ಗುಣಾಧರೈಃ ಪರೈಃ ಸಹ ಕ್ರಿಯಾಸು ವರ್ತಮಾನಾ ಮೋಹಾದಸಮ್ಯಗುಪಯುಕ್ತತ್ವಾತ್ ಚಾರಿತ್ರಾದ್ ಭ್ರಶ್ಯನ್ತಿ ..೨೬೭..
ಣಿಚ್ಛಿದಸುತ್ತತ್ಥಪದೋ ಸಮಿದಕಸಾಓ ತವೋಧಿಗೋ ಚಾವಿ .
ವರ್ತನ್ತೇ ತದಾತಿಪ್ರಸಂಗಾದ್ದೋಷೋ ಭವತಿ . ಇದಮತ್ರ ತಾತ್ಪರ್ಯಮ್ — ವನ್ದನಾದಿಕ್ರಿಯಾಸು ವಾ ತತ್ತ್ವವಿಚಾರಾದೌ ವಾ ಯತ್ರ ರಾಗದ್ವೇಷೋತ್ಪತ್ತಿರ್ಭವತಿ ತತ್ರ ಸರ್ವತ್ರ ದೋಷ ಏವ . ನನು ಭವದೀಯಕಲ್ಪನೇಯಮಾಗಮೇ ತಥಾ ನಾಸ್ತಿ . ನೈವಮ್, ಆಗಮಃ ಸರ್ವೋಽಪಿ ರಾಗದ್ವೇಷಪರಿಹಾರಾರ್ಥ ಏವ, ಪರಂ ಕಿಂತು ಯೇ ಕೇಚನೋತ್ಸರ್ಗಾಪವಾದರೂಪೇಣಾಗಮನಯವಿಭಾಗಂ ನ ಜಾನನ್ತಿ ತ ಏವ ರಾಗದ್ವೇಷೌ ಕುರ್ವನ್ತಿ, ನ ಚಾನ್ಯ ಇತಿ ..೨೬೭.. ಇತಿ ಪೂರ್ವೋಕ್ತಕ್ರಮೇಣ ‘ಏಯಗ್ಗಗದೋ’ ಇತ್ಯಾದಿಚತುರ್ದಶಗಾಥಾಭಿಃ ಸ್ಥಲಚತುಷ್ಟಯೇನ ಶ್ರಾಮಣ್ಯಾಪರನಾಮಾ ಮೋಕ್ಷಮಾರ್ಗಾಭಿಧಾನಸ್ತೃತೀಯೋಽನ್ತರಾಧಿಕಾರಃ ಸಮಾಪ್ತಃ . ಅಥಾನನ್ತರಂ ದ್ವಾತ್ರಿಂಶದ್ಗಾಥಾಪರ್ಯನ್ತಂ ಪಞ್ಚಭಿಃ ಸ್ಥಲೈಃ ಶುಭೋಪಯೋಗಾಧಿಕಾರಃ ಕಥ್ಯತೇ . ತತ್ರಾದೌ ಲೌಕಿಕಸಂಸರ್ಗನಿಷೇಧಮುಖ್ಯತ್ವೇನ ‘ಣಿಚ್ಛಿದಸುತ್ತತ್ಥಪದೋ’ ಇತ್ಯಾದಿಪಾಠಕ್ರಮೇಣ ಗಾಥಾಪಞ್ಚಕಮ್ . ತದನನ್ತರಂ ಸರಾಗಸಂಯಮಾಪರನಾಮಶುಭೋಪಯೋಗ – ಸ್ವರೂಪಕಥನಪ್ರಧಾನತ್ವೇನ ‘ಸಮಣಾ ಸುದ್ಧುವಜುತ್ತಾ’ ಇತ್ಯಾದಿ ಸೂತ್ರಾಷ್ಟಕಮ್ . ತತಶ್ಚ ಪಾತ್ರಾಪಾತ್ರಪರೀಕ್ಷಾಪ್ರತಿಪಾದನರೂಪೇಣ ‘ರಾಗೋ ಪಸತ್ಥಭೂದೋ’ ಇತ್ಯಾದಿ ಗಾಥಾಷಷ್ಟಕಮ್ . ತತಃ ಪರಮಾಚಾರಾದಿವಿಹಿತಕ್ರಮೇಣ ಪುನರಪಿ ಸಂಕ್ಷೇಪರೂಪೇಣ ಸಮಾಚಾರ- ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಪ್ರಧಾನತ್ವೇನ ‘ದಿಟ್ಠಾ ಪಗದಂ ವತ್ಥು’ ಇತ್ಯಾದಿ ಸೂತ್ರಾಷ್ಟಕಮ್ . ತತಃ ಪರಂ ಪಞ್ಚರತ್ನಮುಖ್ಯತ್ವೇನ ‘ಜೇ
ಟೀಕಾ : — ಜೋ ಸ್ವಯಂ ಅಧಿಕ ಗುಣವಾಲೇ ಹೋನೇ ಪರ ಭೀ ಅನ್ಯ ಹೀನಗುಣವಾಲೋಂ (ಶ್ರಮಣೋಂ) ಕೇ ಪ್ರತಿ (ವಂದನಾದಿ) ಕ್ರಿಯಾಓಂಮೇಂ ವರ್ತತೇ ಹೈಂ ವೇ ಮೋಹಕೇ ಕಾರಣ ಅಸಮ್ಯಕ್ ಉಪಯುಕ್ತ ಹೋತೇ ಹುಏ (-ಮಿಥ್ಯಾಭಾವೋಂಮೇಂ ಯುಕ್ತ ಹೋತೇ ಹುಏ) ಚಾರಿತ್ರಸೇ ಭ್ರಷ್ಟ ಹೋತೇ ಹೈಂ ..೨೬೭..
ಅಬ, ಅಸತ್ಸಂಗ ನಿಷೇಧ್ಯ ಹೈ ಐಸಾ ಬತಲಾತೇ ಹೈಂ : —
ಅನ್ವಯಾರ್ಥ : — [ನಿಶ್ಚಿತಸೂತ್ರಾರ್ಥಪದಃ ] ಜಿಸನೇ ಸೂತ್ರೋಂ ಔರ ಅರ್ಥೋಂಕೇ ಪದಕೋ – ಅಧಿಷ್ಠಾನಕೋ (ಅರ್ಥಾತ್ ಜ್ಞಾತೃತತ್ತ್ವಕೋ) ನಿಶ್ಚಿತ ಕಿಯಾ ಹೈ, [ಸಮಿತಕಷಾಯಃ ] ಜಿಸನೇ ಕಷಾಯೋಂಕಾ ಶಮನ ಕಿಯಾ ಹೈ, [ಚ ] ಔರ [ತಪೋಽಧಿಕಃ ಅಪಿ ] ಜೋ ಅಧಿಕ ತಪವಾನ್ ಹೈ — ಐಸಾ ಜೀವ ಭೀ [ಯದಿ ] ಯದಿ [ಲೌಕಿಕಜನಸಂಸರ್ಗ ] ಲೌಕಿಕಜನೋಂಕೇ ಸಂಸರ್ಗಕೋ [ನ ತ್ಯಜತಿ ] ನಹೀಂ ಛೋಡತಾ, [ಸಂಯತಃ ನ ಭವತಿ ] ತೋ ವಹ ಸಂಯತ ನಹೀಂ ಹೈ (ಅರ್ಥಾತ್ ಅಸಂಯತ ಹೋ ಜಾತಾ ಹೈ) ..೨೬೮..
೪೮೦ಪ್ರವಚನಸಾರ[ ಭಗವಾನಶ್ರೀಕುಂದಕುಂದ-