ನನು ಕೋಽಯಮಾತ್ಮಾ ಕಥಂ ಚಾವಾಪ್ಯತ ಇತಿ ಚೇತ್, ಅಭಿಹಿತಮೇತತ್ ಪುನರಪ್ಯಭಿಧೀಯತೇ . ಆತ್ಮಾ ಹಿ ತಾವಚ್ಚೈತನ್ಯಸಾಮಾನ್ಯವ್ಯಾಪ್ತಾನನ್ತಧರ್ಮಾಧಿಷ್ಠಾತ್ರೇಕಂ ದ್ರವ್ಯಮನನ್ತಧರ್ಮವ್ಯಾಪಕಾನನ್ತನಯವ್ಯಾಪ್ಯೇಕಶ್ರುತ- ಜ್ಞಾನಲಕ್ಷಣಪ್ರಮಾಣಪೂರ್ವಕಸ್ವಾನುಭವಪ್ರಮೀಯಮಾಣತ್ವಾತ್ . ತತ್ತು ದ್ರವ್ಯನಯೇನ ಪಟಮಾತ್ರವಚ್ಚಿನ್ಮಾತ್ರಮ್ ೧ . ಪರ್ಯಾಯನಯೇನ ತನ್ತುಮಾತ್ರವದ್ದರ್ಶನಜ್ಞಾನಾದಿಮಾತ್ರಮ್ ೨ . ಅಸ್ತಿತ್ವನಯೇನಾಯೋಮಯಗುಣಕಾರ್ಮುಕಾನ್ತರಾಲವರ್ತಿ- ಸಂಹಿತಾವಸ್ಥಲಕ್ಷ್ಯೋನ್ಮುಖವಿಶಿಖವತ್ ಸ್ವದ್ರವ್ಯಕ್ಷೇತ್ರಕಾಲಭಾವೈರಸ್ತಿತ್ವವತ್ ೩ . ನಾಸ್ತಿತ್ವನಯೇನಾನಯೋಮಯಾ- ಗುಣಕಾರ್ಮುಕಾನ್ತರಾಲವರ್ತ್ಯಸಂಹಿತಾವಸ್ಥಾಲಕ್ಷ್ಯೋನ್ಮುಖಪ್ರಾಕ್ತ ನವಿಶಿಖವತ್ ಪರದ್ರವ್ಯಕ್ಷೇತ್ರಕಾಲಭಾವೈರ್ನಾಸ್ತಿ-
ಅತ್ರಾಹ ಶಿಷ್ಯಃ — ಪರಮಾತ್ಮದ್ರವ್ಯಂ ಯದ್ಯಪಿ ಪೂರ್ವಂ ಬಹುಧಾ ವ್ಯಾಖ್ಯಾತಮ್, ತಥಾಪಿ ಸಂಕ್ಷೇಪೇಣ ಪುನರಪಿ ಕಥ್ಯತಾಮಿತಿ . ಭಗವಾನಾಹ — ಕೇವಲಜ್ಞಾನಾದ್ಯನನ್ತಗುಣಾನಾಮಾಧಾರಭೂತಂ ಯತ್ತದಾತ್ಮದ್ರವ್ಯಂ ಭಣ್ಯತೇ . ತಸ್ಯ ಚ ನಯೈಃ
[ಅಬ ಟೀಕಾಕಾರ ಶ್ರೀ ಅಮೃತಚನ್ದ್ರಾಚಾರ್ಯದೇವ ಪರಿಶಿಷ್ಟರೂಪಸೇ ಕುಛ ಕಹತೇ ಹೈಂ : — ]
‘ಯಹ ಆತ್ಮಾ ಕೌನ ಹೈ (-ಕೈಸಾ ಹೈ) ಔರ ಕೈಸೇ ಪ್ರಾಪ್ತ ಕಿಯಾ ಜಾತಾ ಹೈ’ ಐಸಾ ಪ್ರಶ್ನ ಕಿಯಾ ಜಾಯ ತೋ ಇಸಕಾ ಉತ್ತರ (ಪಹಲೇ ಹೀ) ಕಹಾ ಜಾ ಚುಕಾ ಹೈ ಔರ (ಯಹಾಂ) ಪುನಃ ಕಹತೇ ಹೈಂ : —
ಪ್ರಥಮ ತೋ, ಆತ್ಮಾ ವಾಸ್ತವಮೇಂ ಚೈತನ್ಯಸಾಮಾನ್ಯಸೇ ವ್ಯಾಪ್ತ ಅನನ್ತ ಧರ್ಮೋಂಕಾ ಅಧಿಷ್ಠಾತಾ (ಸ್ವಾಮೀ) ಏಕ ದ್ರವ್ಯ ಹೈ, ಕ್ಯೋಂಕಿ ಅನನ್ತ ಧರ್ಮೋಂಮೇಂ ವ್ಯಾಪ್ತ ಹೋನೇವಾಲೇ ಜೋ ಅನನ್ತ ನಯ ಹೈಂ ಉನಮೇಂ ವ್ಯಾಪ್ತ ಹೋನೇವಾಲಾ ಜೋ ಏಕ ಶ್ರುತಜ್ಞಾನಸ್ವರೂಪ ಪ್ರಮಾಣ ಹೈ, ಉಸ ಪ್ರಮಾಣಪೂರ್ವಕ ಸ್ವಾನುಭವಸೇ (ವಹ ಆತ್ಮದ್ರವ್ಯ) ಪ್ರಮೇಯ ಹೋತಾ ಹೈ (-ಜ್ಞಾತ ಹೋತಾ ಹೈ) .
ವಹ ಆತ್ಮದ್ರವ್ಯ ದ್ರವ್ಯನಯಸೇ, ಪಟಮಾತ್ರಕೀ ಭಾಂತಿ, ಚಿನ್ಮಾತ್ರ ಹೈ (ಅರ್ಥಾತ್ ಆತ್ಮಾ ದ್ರವ್ಯನಯಸೇ ಚೈತನ್ಯಮಾತ್ರ ಹೈ, ಜೈಸೇ ವಸ್ತ್ರ ವಸ್ತ್ರಮಾತ್ರ ಹೈ ತದನುಸಾರ .) ೧.
ಆತ್ಮದ್ರವ್ಯ ಪರ್ಯಾಯನಯಸೇ, ತಂತುಮಾತ್ರಕೀ ಭಾಂತಿ, ದರ್ಶನಜ್ಞಾನಾದಿಮಾತ್ರ ಹೈ (ಅರ್ಥಾತ್ ಆತ್ಮಾ ಪರ್ಯಾಯನಯಸೇ ದರ್ಶನಜ್ಞಾನಚಾರಿತ್ರಾದಿಮಾತ್ರ ಹೈ, ಜೈಸೇ ವಸ್ತ್ರ ತಂತುಮಾತ್ರ ಹೈ .) ೨.
ಆತ್ಮದ್ರವ್ಯ ಅಸ್ತಿತ್ವನಯಸೇ ಸ್ವದ್ರವ್ಯ – ಕ್ಷೇತ್ರ – ಕಾಲ – ಭಾವಸೇ ಅಸ್ತಿತ್ವವಾಲಾ ಹೈ; — ಲೋಹಮಯ, ಡೋರೀ ಔರ ಧನುಷಕೇ ಮಧ್ಯಮೇಂ ಸ್ಥಿತ, ಸಂಧಾನದಶಾಮೇಂ ರಹೇ ಹುಏ ಔರ ಲಕ್ಷ್ಯೋನ್ಮುಖ ಬಾಣಕೀ ಭಾಂತಿ . (ಜೈಸೇ ಕೋಈ ಬಾಣ ಸ್ವದ್ರವ್ಯಸೇ ಲೋಹಮಯ ಹೈ, ಸ್ವಕ್ಷೇತ್ರಸೇ ಡೋರೀ ಔರ ಧನುಷಕೇ ಮಧ್ಯಮೇಂ ಸ್ಥಿತ ಹೈ, ಸ್ವಕಾಲಸೇ ಸಂಧಾನ – ದಶಾಮೇಂ ಹೈ, ಅರ್ಥಾತ್ ಧನುಷ ಪರ ಚಢಾಕರ ಖೇಂಚೀ ಹುಈ ದಶಾಮೇಂ ಹೈ, ಔರ ಸ್ವಭಾವಸೇ ಲಕ್ಷ್ಯೋನ್ಮುಖ ಹೈ ಅರ್ಥಾತ್ ನಿಶಾನಕೀ ಓರ ಹೈ, ಉಸೀಪ್ರಕಾರ ಆತ್ಮಾ ಅಸ್ತಿತ್ವನಯಸೇ ಸ್ವಚತುಷ್ಟಯಸೇ ಅಸ್ತಿತ್ವವಾಲಾ ಹೈ .) ೩.
ಆತ್ಮದ್ರವ್ಯ ನಾಸ್ತಿತ್ವನಯಸೇ ಪರದ್ರವ್ಯ – ಕ್ಷೇತ್ರ – ಕಾಲ – ಭಾವಸೇ ನಾಸ್ತಿತ್ವವಾಲಾ ಹೈ; — ಅಲೋಹಮಯ, ಡೋರೀ ಔರ ಧನುಷಕೇ ಮಧ್ಯಮೇಂ ನಹೀಂ ಸ್ಥಿತ, ಸಂಧಾನದಶಾಮೇಂ ನ ರಹೇ ಹುಏ ಔರ ಅಲಕ್ಷ್ಯೋನ್ಮುಖ ಐಸೇ ಪಹಲೇಕೇ ಬಾಣಕೀ ಭಾಂತಿ . (ಜೈಸೇ ಪಹಲೇಕಾ ಬಾಣ ಅನ್ಯ ಬಾಣಕೇ ದ್ರವ್ಯಕೀ ಅಪೇಕ್ಷಾಸೇ ಅಲೋಹಮಯ ಹೈ, ಅನ್ಯ ಬಾಣಕೇ ಕ್ಷೇತ್ರಕೀ ಅಪೇಕ್ಷಾಸೇ ಡೋರೀ ಔರ ಧನುಷಕೇ ಮಧ್ಯಮೇಂ ಸ್ಥಿತ ನಹೀಂ ಹೈ, ಅನ್ಯ ಬಾಣಕೇ ಕಾಲಕೀ ಅಪೇಕ್ಷಾಸೇ ಸಂಧಾನದಶಾಮೇಂ ನಹೀಂ ರಹಾ ಹುಆ ಔರ ಅನ್ಯ ಬಾಣಕೇ ಭಾವಕೀ ಅಪೇಕ್ಷಾಸೇ ಅಲಕ್ಷ್ಯೋನ್ಮುಖ ಹೈ,