ತ್ಮದ್ರವ್ಯಮ್ . ಯುಗಪದನನ್ತಧರ್ಮವ್ಯಾಪಕಾನನ್ತನಯವ್ಯಾಪ್ಯೇಕಶ್ರುತಜ್ಞಾನಲಕ್ಷಣಪ್ರಮಾಣೇನ ನಿರೂಪ್ಯಮಾಣಂ ತು ಸಮಸ್ತತರಂಗಿಣೀಪಯಃಪೂರಸಮವಾಯಾತ್ಮಕೈಕಮಕರಾಕರವದನನ್ತಧರ್ಮಾಣಾಂ ವಸ್ತುತ್ವೇನಾಶಕ್ಯವಿವೇಚನತ್ವಾ- ನ್ಮೇಚಕಸ್ವಭಾವಾನನ್ತಧರ್ಮವ್ಯಾಪ್ಯೇಕಧರ್ಮಿತ್ವಾದ್ ಯಥೋದಿತಾನೇಕಾನ್ತಾತ್ಮಾತ್ಮದ್ರವ್ಯಮ್ .
ಸ್ವಾತ್ಮದ್ರವ್ಯಂ ಶುದ್ಧಚಿನ್ಮಾತ್ರಮನ್ತಃ ..೧೯..
ಇತ್ಯಭಿಹಿತಮಾತ್ಮದ್ರವ್ಯಮ್ ಇದಾನೀಮೇತದವಾಪ್ತಿಪ್ರಕಾರೋಽಭಿಧೀಯತೇ — ಅಸ್ಯ ತಾವದಾತ್ಮನೋ ನಿತ್ಯ- ಮೇವಾನಾದಿಪೌದ್ಗಲಿಕಕರ್ಮನಿಮಿತ್ತಮೋಹಭಾವನಾನುಭಾವಘೂರ್ಣಿತಾತ್ಮವೃತ್ತಿತಯಾ ತೋಯಾಕರಸ್ಯೇವಾತ್ಮನ್ಯೇವ ಕ್ಷುಭ್ಯತಃ ಪರಮಾತ್ಮತತ್ತ್ವಸಮ್ಯಕ್ಶ್ರದ್ಧಾನಜ್ಞಾನಾನುಚರಣರೂಪಾಭೇದರತ್ನತ್ರಯಾತ್ಮಕನಿರ್ವಿಕಲ್ಪಸಮಾಧಿಸಂಜಾತರಾಗಾದ್ಯುಪಾಧಿರಹಿತಪರಮಾನನ್ದೈಕ- ಏಕ ಶ್ರುತಜ್ಞಾನಸ್ವರೂಪ ಪ್ರಮಾಣಸೇ ನಿರೂಪಣ ಕಿಯಾ ಜಾಯ ತೋ, ಸಮಸ್ತನದಿಯೋಂಕೇ ಜಲಸಮೂಹಕೇ ಸಮವಾಯಾತ್ಮಕ (ಸಮುದಾಯಸ್ವರೂಪ) ಏಕ ಸಮುದ್ರಕೀ ಭಾಂತಿ, ಅನನ್ತ ಧರ್ಮೋಂಕೋ ವಸ್ತುರೂಪಸೇ ಪೃಥಕ್ ಕರನಾ ಅಶಕ್ಯ ಹೋನೇಸೇ ಆತ್ಮದ್ರವ್ಯ ೧ಮೇಚಕಸ್ವಭಾವವಾಲಾ, ಅನನ್ತ ಧರ್ಮೋಂಮೇಂ ವ್ಯಾಪ್ತ ಹೋನೇವಾಲಾ, ಏಕ ಧರ್ಮೀ ಹೋನೇಸೇ ಯಥೋಕ್ತ ಅನೇಕಾನ್ತಾತ್ಮಕ (ಅನೇಕ ಧರ್ಮಸ್ವರೂಪ) ಹೈ . [ಜೈಸೇ – ಏಕ ಸಮಯ ನದೀಕೇ ಜಲಕೋ ಜಾನನೇವಾಲೇ ಜ್ಞಾನಾಂಶಸೇ ದೇಖಾ ಜಾಯ ತೋ ಸಮುದ್ರ ಏಕ ನದೀಕೇ ಜಲಸ್ವರೂಪಜ್ಞಾತ ಹೋತಾ ಹೈ, ಉಸೀಪ್ರಕಾರ ಏಕ ಸಮಯ ಏಕ ಧರ್ಮಕೋ ಜಾನನೇವಾಲೇ ಏಕ ನಯಸೇ ದೇಖಾ ಜಾಯ ತೋ ಆತ್ಮಾ ಏಕ ಧರ್ಮ ಸ್ವರೂಪ ಜ್ಞಾತ ಹೋತಾ ಹೈ; ಪರನ್ತು ಜೈಸೇ ಏಕ ಹೀ ಸಾಥ ಸರ್ವ ನದಿಯೋಂಕೇ ಜಲಕೋ ಜಾನನೇವಾಲೇ ಜ್ಞಾನಸೇ ದೇಖಾ ಜಾಯ ತೋ ಸಮುದ್ರ ಸರ್ವ ನದಿಯೋಂಕೇ ಜಲಸ್ವರೂಪ ಜ್ಞಾತ ಹೋತಾ ಹೈ, ಉಸೀಪ್ರಕಾರ ಏಕ ಹೀ ಸಾಥ ಸರ್ವಧರ್ಮೋಂಕೋ ಜಾನನೇವಾಲೇ ಪ್ರಮಾಣಸೇ ದೇಖಾ ಜಾಯ ತೋ ಆತ್ಮಾ ಅನೇಕ ಧರ್ಮಸ್ವರೂಪ ಜ್ಞಾತ ಹೋತಾ ಹೈ . ಇಸಪ್ರಕಾರ ಏಕ ನಯಸೇ ದೇಖನೇ ಪರ ಆತ್ಮಾ ಏಕಾನ್ತಾತ್ಮಕ ಹೈ ಔರ ಪ್ರಮಾಣಸೇ ದೇಖನೇ ಪರ ಅನೇಕಾನ್ತಾತ್ಮಕ ಹೈ . ]
ಅಬ ಇಸೀ ಆಶಯಕೋ ಕಾವ್ಯ ದ್ವಾರಾ ಕಹಕರ ‘‘ಆತ್ಮಾ ಕೈಸಾ ಹೈ’’ ಇಸ ವಿಷಯ ಕಾ ಕಥನ ಸಮಾಪ್ತ ಕಿಯಾ ಜಾತಾ ಹೈ : ]
[ಅರ್ಥ : — ] ಇಸಪ್ರಕಾರ ಸ್ಯಾತ್ಕಾರಶ್ರೀ (ಸ್ಯಾತ್ಕಾರರೂಪೀ ಲಕ್ಷ್ಮೀ) ಕೇ ನಿವಾಸಕೇ ವಶೀಭೂತ ವರ್ತತೇ ನಯಸಮೂಹೋಂಸೇ (ಜೀವ) ದೇಖೇಂ ತೋ ಭೀ ಔರ ಪ್ರಮಾಣಸೇ ದೇಖೇಂ ತೋ ಭೀ ಸ್ಪಷ್ಟ ಅನನ್ತ ಧರ್ಮೋಂವಾಲೇ ನಿಜ ಆತ್ಮದ್ರವ್ಯಕೋ ಭೀತರಮೇಂ ಶುದ್ಧ ಚೈತನ್ಯಮಾತ್ರ ದೇಖತೇ ಹೀ ಹೈಂ .
ಇಸಪ್ರಕಾರ ಆತ್ಮದ್ರವ್ಯ ಕಹಾ ಗಯಾ . ಅಬ ಉಸಕೀ ಪ್ರಾಪ್ತಿಕಾ ಪ್ರಕಾರ ಕಹಾ ಜಾತಾ ಹೈ : —
ಪ್ರಥಮ ತೋ, ಅನಾದಿ ಪೌದ್ಗಲಿಕ ಕರ್ಮ ಜಿಸಕಾ ನಿಮಿತ್ತ ಹೈ ಐಸೀ ಮೋಹಭಾವನಾಕೇ (ಮೋಹಕೇ ಅನುಭವಕೇ) ಪ್ರಭಾವಸೇ ಆತ್ಮಪರಿಣತಿ ಸದಾ ಚಕ್ಕರ ಖಾತೀ ಹೈ, ಇಸಲಿಯೇ ಯಹ ಆತ್ಮಾ ಸಮುದ್ರಕೀ ಭಾಂತಿ ★ಶಾಲಿನೀ ಛಂದ ೧. ಮೇಚಕ = ಪೃಥಕ್ ಪೃಥಕ್; ವಿವಿಧ; ಅನೇಕ .
೫೦೨ಪ್ರವಚನಸಾರ[ ಭಗವಾನಶ್ರೀಕುಂದಕುಂದ-