ଯଦି ଖଲ୍ଵସଂଭାଵିତଭାଵଂ ସଂଭାଵିତଭାଵଂ ଚ ପର୍ଯାଯଜାତମପ୍ରତିଘଵିଜୃଂଭିତାଖଂଡିତ- ପ୍ରତାପପ୍ରଭୁଶକ୍ତିତଯା ପ୍ରସଭେନୈଵ ନିତାନ୍ତମାକ୍ରମ୍ଯାକ୍ରମସମର୍ପିତସ୍ଵରୂପସର୍ଵସ୍ଵମାତ୍ମାନଂ ପ୍ରତି ନିଯତଂ ଜ୍ଞାନଂ ନ କରୋତି, ତଦା ତସ୍ଯ କୁତସ୍ତନୀ ଦିଵ୍ଯତା ସ୍ଯାତ୍ . ଅତଃ କାଷ୍ଠାପ୍ରାପ୍ତସ୍ଯ ପରିଚ୍ଛେଦସ୍ଯ ସର୍ଵ- ମେତଦୁପପନ୍ନମ୍ ..୩୯.. ଅଥାସଦ୍ଭୂତପର୍ଯାଯାଣାଂ ଵର୍ତମାନଜ୍ଞାନପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷତ୍ଵଂ ଦୃଢଯତି — ଜଇ ପଚ୍ଚକ୍ଖମଜାଦଂ ପଜ୍ଜାଯଂ ପଲଯିଦଂ ଚ ଣାଣସ୍ସ ଣ ହଵଦି ଵା ଯଦି ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷୋ ନ ଭଵତି . ସ କଃ . ଅଜାତପର୍ଯାଯୋ ଭାଵିପର୍ଯାଯଃ . ନ କେଵଲଂ ଭାଵିପର୍ଯାଯଃ ପ୍ରଲଯିତଶ୍ଚ ଵା . କସ୍ଯ . ଜ୍ଞାନସ୍ଯ . ତଂ ଣାଣଂ ଦିଵ୍ଵଂ ତି ହି କେ ପରୂଵେଂତି ତଦ୍ଜ୍ଞାନଂ ଦିଵ୍ଯମିତି କେ ପ୍ରରୂପଯନ୍ତି, ନ କେଽପୀତି . ତଥା ହି — ଯଦି ଵର୍ତମାନପର୍ଯାଯଵଦତୀତାନାଗତପର୍ଯାଯଂ ଜ୍ଞାନଂ କର୍ତୃ କ୍ରମକରଣଵ୍ଯଵଧାନ- ରହିତତ୍ଵେନ ସାକ୍ଷାତ୍ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷଂ ନ କରୋତି, ତର୍ହି ତତ୍ ଜ୍ଞାନଂ ଦିଵ୍ଯଂ ନ ଭଵତି . ଵସ୍ତୁତସ୍ତୁ ଜ୍ଞାନମେଵ ନ ଭଵତୀତି . ଯଥାଯଂ କେଵଲୀ ପରକୀଯଦ୍ରଵ୍ଯପର୍ଯାଯାନ୍ ଯଦ୍ଯପି ପରିଚ୍ଛିତ୍ତିମାତ୍ରେଣ ଜାନାତି, ତଥାପି ନିଶ୍ଚଯନଯେନ ସହଜାନନ୍ଦୈକସ୍ଵଭାଵେ ସ୍ଵଶୁଦ୍ଧାତ୍ମନି ତନ୍ମଯତ୍ଵେନ ପରିଚ୍ଛିତ୍ତିଂ କରୋତି, ତଥା ନିର୍ମଲଵିଵେକିଜନୋଽପି ଯଦ୍ଯପି ଵ୍ଯଵହାରେଣ ପରକୀଯଦ୍ରଵ୍ଯଗୁଣପର୍ଯାଯପରିଜ୍ଞାନଂ କରୋତି, ତଥାପି ନିଶ୍ଚଯେନ ନିର୍ଵିକାରସ୍ଵସଂଵେଦନପର୍ଯାଯେ ଵିଷଯତ୍ଵାତ୍ପର୍ଯାଯେଣ ପରିଜ୍ଞାନଂ କରୋତୀତି ସୂତ୍ରତାତ୍ପର୍ଯମ୍ ..୩୯.. ଅଥାତୀତାନାଗତସୂକ୍ଷ୍ମାଦିପଦାର୍ଥାନିନ୍ଦ୍ରିଯଜ୍ଞାନଂ
ଅନ୍ଵଯାର୍ଥ : — [ଯଦି ଵା ] ଯଦି [ଅଜାତଃ ପର୍ଯାଯଃ ] ଅନୁତ୍ପନ୍ନ ପର୍ଯାଯ [ଚ ] ତଥା [ପ୍ରଲଯିତଃ ] ନଷ୍ଟ ପର୍ଯାଯ [ଜ୍ଞାନସ୍ଯ ] ଜ୍ଞାନକେ (କେଵଲଜ୍ଞାନକେ) [ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷଃ ନ ଭଵତି ] ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷ ନ ହୋ ତୋ [ତତ୍ ଜ୍ଞାନଂ ] ଉସ ଜ୍ଞାନକୋ [ଦିଵ୍ଯଂ ଇତି ହି ] ‘ଦିଵ୍ଯ’ [କେ ପ୍ରରୂପଯଂତି ] କୌନ ପ୍ରରୂପେଗା ? ..୩୯..
ଟୀକା : — ଜିସନେ ଅସ୍ତିତ୍ଵକା ଅନୁଭଵ ନହୀଂ କିଯା ଔର ଜିସନେ ଅସ୍ତିତ୍ଵକା ଅନୁଭଵ କର ଲିଯା ହୈ ଐସୀ (ଅନୁତ୍ପନ୍ନ ଔର ନଷ୍ଟ) ପର୍ଯାଯମାତ୍ରକୋ ଯଦି ଜ୍ଞାନ ଅପନୀ ନିର୍ଵିଘ୍ନ ଵିକସିତ, ଅଖଂଡିତ ପ୍ରତାପଯୁକ୍ତ ପ୍ରଭୁଶକ୍ତିକେ (-ମହା ସାମର୍ଥ୍ଯ ) ଦ୍ଵାରା ବଲାତ୍ ଅତ୍ଯନ୍ତ ଆକ୍ରମିତ କରେ (-ପ୍ରାପ୍ତ କରେ), ତଥା ଵେ ପର୍ଯାଯେଂ ଅପନେ ସ୍ଵରୂପସର୍ଵସ୍ଵକୋ ଅକ୍ରମସେ ଅର୍ପିତ କରେଂ (-ଏକ ହୀ ସାଥ ଜ୍ଞାନମେଂ ଜ୍ଞାତ ହୋଂ ) ଇସପ୍ରକାର ଉନ୍ହେଂ ଅପନେ ପ୍ରତି ନିଯତ ନ କରେ (-ଅପନେମେଂ ନିଶ୍ଚିତ ନ କରେ, ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷ ନ ଜାନେ), ତୋ ଉସ ଜ୍ଞାନକୀ ଦିଵ୍ଯତା କ୍ଯା ହୈ ? ଇସସେ (ଯହ କହା ଗଯା ହୈ କି) ପରାକାଷ୍ଠାକୋ ପ୍ରାପ୍ତ ଜ୍ଞାନକେ ଲିଯେ ଯହ ସବ ଯୋଗ୍ଯ ହୈ
ଭାଵାର୍ଥ : — ଅନନ୍ତ ମହିମାଵାନ କେଵଲଜ୍ଞାନକୀ ଯହ ଦିଵ୍ଯତା ହୈ କି ଵହ ଅନନ୍ତ ଦ୍ରଵ୍ଯୋଂକୀ ସମସ୍ତ ପର୍ଯାଯୋଂକୋ (ଅତୀତ ଔର ଅନାଗତ ପର୍ଯାଯୋଂକୋ ଭୀ) ସମ୍ପୂର୍ଣତଯା ଏକ ହୀ ସମଯ ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷ ଜାନତା ହୈ ..୩୯..