ਇਹ ਤਾਵਦ੍ਭਗਵਨ੍ਤਃ ਸਿਦ੍ਧਾ ਏਵ ਸ਼ੁਦ੍ਧਜ੍ਞਾਨਮਯਤ੍ਵਾਤ੍ਸਰ੍ਵਤਸ਼੍ਚਕ੍ਸ਼ੁਸ਼ਃ, ਸ਼ੇਸ਼ਾਣਿ ਤੁ ਸਰ੍ਵਾਣ੍ਯਪਿ ਭੂਤਾਨਿ ਮੂਰ੍ਤਦ੍ਰਵ੍ਯਾਵਸਕ੍ਤਦ੍ਰਸ਼੍ਟਿਤ੍ਵਾਦਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਚਕ੍ਸ਼ੂਂਸ਼ਿ . ਦੇਵਾਸ੍ਤੁ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਤ੍ਵਵਿਸ਼ਿਸ਼੍ਟਮੂਰ੍ਤਦ੍ਰਵ੍ਯਗ੍ਰਾਹਿਤ੍ਵਾਦ- ਵਧਿਚਕ੍ਸ਼ੁਸ਼ਃ, ਅਥ ਚ ਤੇਪਿ ਰੂਪਿਦ੍ਰਵ੍ਯਮਾਤ੍ਰਦ੍ਰਸ਼੍ਟਤ੍ਵੇਨੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਚਕ੍ਸ਼ੁਰ੍ਭ੍ਯੋਵਿਸ਼ਿਸ਼੍ਯਮਾਣਾ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਚਕ੍ਸ਼ੁਸ਼ ਏਵ . ਏਵਮਮੀਸ਼ੁ ਸਮਸ੍ਤੇਸ਼੍ਵਪਿ ਸਂਸਾਰਿਸ਼ੁ ਮੋਹੋਪਹਤਤਯਾ ਜ੍ਞੇਯਨਿਸ਼੍ਠੇਸ਼ੁ ਸਤ੍ਸੁ ਜ੍ਞਾਨਨਿਸ਼੍ਠਤ੍ਵਮੂਲ- ਸ਼ੁਦ੍ਧਾਤ੍ਮਤਤ੍ਤ੍ਵਸਂਵੇਦਨਸਾਧ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਤਸ਼੍ਚਕ੍ਸ਼ੁਸ੍ਤ੍ਵਂ ਨ ਸਿਦ੍ਧਯੇਤ੍ . ਅਥ ਤਤ੍ਸਿਦ੍ਧਯੇ ਭਗਵਨ੍ਤਃ ਸ਼੍ਰਮਣਾ ਆਗਮਚਕ੍ਸ਼ੁਸ਼ੋ ਭਵਨ੍ਤਿ . ਤੇਨ ਜ੍ਞੇਯਜ੍ਞਾਨਯੋਰਨ੍ਯੋਨ੍ਯਸਂਵਲਨੇਨਾਸ਼ਕ੍ਯਵਿਵੇਚਨਤ੍ਵੇ ਸਤ੍ਯਪਿ ਸ੍ਵਪਰ- ਏਵ ਦ੍ਰਸ਼੍ਟਿਰਿਤ੍ਯਾਖ੍ਯਾਤਿ — ਆਗਮਚਕ੍ਖੂ ਸ਼ੁਦ੍ਧਾਤ੍ਮਾਦਿਪਦਾਰ੍ਥਪ੍ਰਤਿਪਾਦਕਪਰਮਾਗਮਚਕ੍ਸ਼ੁਸ਼ੋ ਭਵਨ੍ਤਿ . ਕੇ ਤੇ . ਸਾਹੂ ਨਿਸ਼੍ਚਯਰਤ੍ਨਤ੍ਰਯਾਧਾਰੇਣ ਨਿਜਸ਼ੁਦ੍ਧਾਤ੍ਮਸਾਧਕਾਃ ਸਾਧਵਃ . ਇਂਦਿਯਚਕ੍ਖੂਣਿ ਨਿਸ਼੍ਚਯੇਨਾਤੀਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਮੂਰ੍ਤਕੇਵਲਜ੍ਞਾਨਾਦਿ- ਗੁਣਸ੍ਵਰੂਪਾਣ੍ਯਪਿ ਵ੍ਯਵਹਾਰੇਣਾਨਾਦਿਕਰ੍ਮਬਨ੍ਧਵਸ਼ਾਦਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਧੀਨਤ੍ਵੇਨੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਚਕ੍ਸ਼ੂਂਸ਼ਿ ਭਵਨ੍ਤਿ . ਕਾਨਿ ਕਰ੍ਤ੍ਰੂਣਿ . ਸਵ੍ਵਭੂਦਾਣਿ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਿ ਸਰ੍ਵਸਂਸਾਰਿਜੀਵਾ ਇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ . ਦੇਵਾ ਯ ਓਹਿਚਕ੍ਖੂ ਦੇਵਾ ਅਪਿ ਚ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਮੂਰ੍ਤ- ਪੁਦ੍ਗਲਦ੍ਰਵ੍ਯਵਿਸ਼ਯਾਵਧਿਚਕ੍ਸ਼ੁਸ਼ਃ . ਸਿਦ੍ਧਾ ਪੁਣ ਸਵ੍ਵਦੋ ਚਕ੍ਖੂ ਸਿਦ੍ਧਾਃ ਪੁਨਃ ਸ਼ੁਦ੍ਧਬੁਦ੍ਧੈਕਸ੍ਵਭਾਵਜੀਵਲੋਕਾਕਾਸ਼- ਪ੍ਰਮਿਤਸ਼ੁਦ੍ਧਾਸਂਖ੍ਯੇਯਸਰ੍ਵਪ੍ਰਦੇਸ਼ਚਕ੍ਸ਼ੁਸ਼ ਇਤਿ . ਅਨੇਨ ਕਿਮੁਕ੍ਤਂ ਭਵਤਿ . ਸਰ੍ਵਸ਼ੁਦ੍ਧਾਤ੍ਮਪ੍ਰਦੇਸ਼ੇ ਲੋਚਨੋਤ੍ਪਤ੍ਤਿਨਿਮਿਤ੍ਤਂ
ਅਨ੍ਵਯਾਰ੍ਥ : — [ਸਾਧੁਃ ] ਸਾਧੁ [ਆਗਮਚਕ੍ਸ਼ੁਃ ] ਆਗਮਚਕ੍ਸ਼ੁ (-ਆਗਮਰੂਪ ਚਕ੍ਸ਼ੁਵਾਲੇ) ਹੈਂ, [ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਿ ] ਸਰ੍ਵਪ੍ਰਾਣੀ [ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯ ਚਕ੍ਸ਼ੂਂਸ਼ਿ ] ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਚਕ੍ਸ਼ੁਵਾਲੇ ਹੈਂ, [ਦੇਵਾਃ ਚ ] ਦੇਵ [ਅਵਧਿਚਕ੍ਸ਼ੁਸ਼ਃ ] ਅਵਧਿਚਕ੍ਸ਼ੁ ਹੈਂ [ਪੁਨਃ ] ਔਰ [ਸਿਦ੍ਧਾਃ ] ਸਿਦ੍ਧ [ਸਰ੍ਵਤਃ ਚਕ੍ਸ਼ੁਸ਼ਃ ] ਸਰ੍ਵਤਃਚਕ੍ਸ਼ੁ (-ਸਰ੍ਵ ਓਰਸੇ ਚਕ੍ਸ਼ੁਵਾਲੇ ਅਰ੍ਥਾਤ੍ ਸਰ੍ਵਾਤ੍ਮਪ੍ਰਦੇਸ਼ੋਸੇ ਚਕ੍ਸ਼ੁਵਾਨ੍) ਹੈਂ ..੨੩੪..
ਟੀਕਾ : — ਪ੍ਰਥਮ ਤੋ ਇਸ ਲੋਕਮੇਂ ਭਗਵਨ੍ਤ ਸਿਦ੍ਧ ਹੀ ਸ਼ੁਦ੍ਧਜ੍ਞਾਨਮਯ ਹੋਨੇਸੇ ਸਰ੍ਵਤਃ ਚਕ੍ਸ਼ੁ ਹੈਂ, ਔਰ ਸ਼ੇਸ਼ ‘ਸਭੀ ਭੂਤ (-ਜੀਵ), ਮੂਰ੍ਤ ਦ੍ਰਵ੍ਯੋਂਮੇਂ ਹੀ ਉਨਕੀ ਦ੍ਰੁਸ਼੍ਟਿ ਲਗਨੇਸੇ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਚਕ੍ਸ਼ੁ ਹੈਂ . ਦੇਵ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਤ੍ਵ- ਵਿਸ਼ਿਸ਼੍ਟ ਮੂਰ੍ਤ ਦ੍ਰਵ੍ਯੋਂਕੋ ਗ੍ਰਹਣ ਕਰਤੇ ਹੈਂ ਇਸਲਿਯੇ ਵੇ ਅਵਧਿਚਕ੍ਸ਼ੁ ਹੈਂ; ਅਥਵਾ ਵੇ ਭੀ, ਮਾਤ੍ਰ ਰੂਪੀ ਦ੍ਰਵ੍ਯੋਂਕੋ ਦੇਖਤੇ ਹੈਂ ਇਸਲਿਯੇ ਉਨ੍ਹੇਂ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਚਕ੍ਸ਼ੁਵਾਲੋਂਸੇ ਅਲਗ ਨ ਕਿਯਾ ਜਾਯ ਤੋ, ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਚਕ੍ਸ਼ੁ ਹੀ ਹੈਂ .’ ਇਸਪ੍ਰਕਾਰ ਯਹ ਸਭੀ ਸਂਸਾਰੀ ਮੋਹਸੇ ੧ਉਪਹਤ ਹੋਨੇਕੇ ਕਾਰਣ ਜ੍ਞੇਯਨਿਸ਼੍ਠ ਹੋਨੇਸੇ, ਜ੍ਞਾਨਨਿਸ਼੍ਠਤਾਕਾ ਮੂਲ ਜੋ ਸ਼ੁਦ੍ਧਾਤ੍ਮ- ਤਤ੍ਤ੍ਵਕਾ ਸਂਵੇਦਨ ਉਸਸੇ ਸਾਧ੍ਯ (-ਸਧਨੇਵਾਲਾ) ਐਸਾ ਸਰ੍ਵਤਃ ਚਕ੍ਸ਼ੁਪਨਾ ਉਨਕੇ ਸਿਦ੍ਧ ਨਹੀਂ ਹੋਤਾ .
ਅਬ, ਉਸ (ਸਰ੍ਵਤਃਚਕ੍ਸ਼ੁਪਨੇ) ਕੀ ਸਿਦ੍ਧਿਕੇ ਲਿਯੇ ਭਗਵਂਤ ਸ਼੍ਰਮਣ ਆਗਮਚਕ੍ਸ਼ੁ ਹੋਤੇ ਹੈਂ . ਯਦ੍ਯਪਿ ਜ੍ਞੇਯ ਔਰ ਜ੍ਞਾਨਕਾ ਪਾਰਸ੍ਪਰਿਕ ਮਿਲਨ ਹੋ ਜਾਨੇਸੇ ਉਨ੍ਹੇਂ ਭਿਨ੍ਨ ਕਰਨਾ ਅਸ਼ਕ੍ਯ ਹੈ (ਅਰ੍ਥਾਤ੍ ਜ੍ਞੇਯ ਜ੍ਞਾਨਮੇਂ ਜ੍ਞਾਤ ਨ ਹੋਂ ਐਸਾ ਕਰਨਾ ਅਸ਼ਕ੍ਯ ਹੈ ) ਤਥਾਪਿ ਵੇ ਉਸ ਆਗਮਚਕ੍ਸ਼ੁਸੇ ਸ੍ਵਪਰਕਾ ਵਿਭਾਗ ਕਰਕੇ, ਮਹਾਮੋਹਕੋ ਜਿਨਨੇ ਭੇਦ ਡਾਲਾ ਹੈ ਐਸੇ ਵਰ੍ਤਤੇ ਹੁਏ ਪਰਮਾਤ੍ਮਾਕੋ ਪਾਕਰ, ਸਤਤ ਜ੍ਞਾਨਨਿਸ਼੍ਠ ਹੀ ਰਹਤੇ ਹੈਂ .
੪੩੬ਪ੍ਰਵਚਨਸਾਰ[ ਭਗਵਾਨਸ਼੍ਰੀਕੁਂਦਕੁਂਦ-
੧. ਉਪਹਤ = ਘਾਯਲ, ਅਸ਼ੁਦ੍ਧ, ਮਲਿਨ, ਭ੍ਰਸ਼੍ਟ .