மணுஆஸுராமரிஂதா அஹித்துதா இஂதிஏஹிஂ ஸஹஜேஹிஂ .
அமீஷாஂ ப்ராணிநாஂ ஹி ப்ரத்யக்ஷஜ்ஞாநாபாவாத்பரோக்ஷஜ்ஞாநமுபஸர்பதாஂ தத்ஸாமக்ரீபூதேஷு ஸ்வரஸத ஏவேந்த்ரியேஷு மைத்ரீ ப்ரவர்ததே . அத தேஷாஂ தேஷு மைத்ரீமுபகதாநாமுதீர்ணமஹாமோஹகாலாநலகவலிதாநாஂ ‘‘ஸமஸுகஶீலிதமநஸாஂ ச்யவநமபி த்வேஷமேதி கிமு காமாஃ . ஸ்தலமபி தஹதி ஜஷாணாஂ கிமங்க புநரங்கமங்காராஃ’’ ..௬௨.. ஏவமபேதநயேந கேவலஜ்ஞாநமேவ ஸுகஂ பண்யதே இதி கதநமுக்யதயா காதாசதுஷ்டயேந சதுர்தஸ்தலஂ கதம் . அத ஸஂஸாரிணாமிந்த்ரியஜ்ஞாநஸாதகமிந்த்ரியஸுகஂ விசாரயதி — மணுஆஸுராமரிஂதா மநுஜா- ஸுராமரேந்த்ராஃ . கதஂபூதாஃ . அஹித்துதா இஂதிஏஹிஂ ஸஹஜேஹிஂ அபித்ருதாஃ கதர்திதாஃ துகிதாஃ . கைஃ . இந்த்ரியைஃ ஸஹஜைஃ . அஸஹஂதா தஂ துக்கஂ தத்துஃகோத்ரேகமஸஹமாநாஃ ஸந்தஃ . ரமஂதி விஸஏஸு ரம்மேஸு ரமந்தே விஷயேஷு ரம்யாபாஸேஷு இதி . அத விஸ்தரஃ — மநுஜாதயோ ஜீவா அமூர்தாதீந்த்ரியஜ்ஞாநஸுகாஸ்வாதமலபமாநாஃ ஸந்தஃ மூர்தேந்த்ரிய- ஜ்ஞாநஸுகநிமித்தஂ தந்நிமித்தபஞ்சேந்த்ரியேஷு மைத்ரீ குர்வந்தி . ததஶ்ச தப்தலோஹகோலகாநாமுதகாகர்ஷணமிவ விஷயேஷு தீவ்ரத்ருஷ்ணா ஜாயதே . தாஂ த்ருஷ்ணாமஸஹமாநா விஷயாநநுபவந்தி இதி . ததோ ஜ்ஞாயதே பஞ்சேந்த்ரியாணி
அப, பரோக்ஷஜ்ஞாநவாலோஂகே அபாரமார்திக இந்த்ரியஸுககா விசார கரதே ஹைஂ : —
அந்வயார்த : — [மநுஜாஸுராமரேந்த்ராஃ ] மநுஷ்யேந்த்ர (சக்ரவர்தீ) அஸுரேந்த்ர ஔர ஸுரேந்த்ர [ஸஹஜைஃ இந்த்ரியைஃ ] ஸ்வாபாவிக (பரோக்ஷஜ்ஞாநவாலோஂகோ ஜோ ஸ்வாபாவிக ஹை ஐஸீ) இந்த்ரியோஂஸே [அபித்ருதாஃ ] பீித வர்ததே ஹுஏ [தத் துஃகஂ ] உஸ துஃககோ [அஸஹமாநாஃ ] ஸஹந ந கர ஸகநேஸே [ரம்யேஷு விஷயேஷு ] ரம்ய விஷயோஂமேஂ [ரமந்தே ] ரமண கரதே ஹைஂ ..௬௩..
டீகா : — ப்ரத்யக்ஷ ஜ்ஞாநகே அபாவகே காரண பரோக்ஷ ஜ்ஞாநகா ஆஶ்ரய லேநேவாலே இந ப்ராணியோஂகோ உஸகீ (-பரோக்ஷ ஜ்ஞாநகீ) ஸாமக்ரீரூப இந்த்ரியோஂகே ப்ரதி நிஜரஸஸே ஹீ (-ஸ்வபாவஸே ஹீ) மைத்ரீ ப்ரவர்ததீ ஹை . அப இந்த்ரியோஂகே ப்ரதி மைத்ரீகோ ப்ராப்த உந ப்ராணியோஂகோ, உதயப்ராப்த மஹாமோஹரூபீ காலாக்நிநே க்ராஸ பநா லியா ஹை, இஸலியே தப்த லோஹேகே கோலேகீ பாதி (-ஜைஸே கரம
ஸுர -அஸுர -நரபதி பீடித வர்தே ஸஹஜ இந்த்ரியோ வடே, நவ ஸஹீ ஶகே தே துஃக தேதீ ரம்ய விஷயோமாஂ ரமே. ௬௩.
௧௧௦ப்ரவசநஸார[ பகவாநஶ்ரீகுஂதகுஂத-