இந்த்ரியஸுகபாஜநேஷு ஹி ப்ரதாநா திவௌகஸஃ . தேஷாமபி ஸ்வாபாவிகஂ ந கலு ஸுகமஸ்தி, ப்ரத்யுத தேஷாஂ ஸ்வாபாவிகஂ துஃகமேவாவலோக்யதே, யதஸ்தே பஂசேந்த்ரியாத்மகஶரீரபிஶாசபீடயா பரவஶா ப்ருகுப்ரபாதஸ்தாநீயாந் மநோஜ்ஞவிஷயாநபிபதந்தி ..௭௧..
அதைவமிந்த்ரியஸுகஸ்ய துஃகதாயாஂ யுக்த்யாவதாரிதாயாமிந்த்ரியஸுகஸாதநீபூதபுண்யநிர்வர்தக- ஶுபோபயோகஸ்ய துஃகஸாதநீபூதபாபநிர்வர்தகாஶுபோபயோகவிஶேஷாதவிஶேஷத்வமவதாரயதி — ணரணாரயதிரியஸுரா பஜஂதி ஜதி தேஹஸஂபவஂ துக்கஂ .
ஸ்தாநீயமஹாரண்யே மித்யாத்வாதிகுமார்கே நஷ்டஃ ஸந் ம்ருத்யுஸ்தாநீயஹஸ்திபயேநாயுஷ்கர்மஸ்தாநீயே ஸாடிகவிஶேஷே
ஶுக்லக்ருஷ்ணபக்ஷஸ்தாநீயஶுக்லக்ருஷ்ணமூஷகத்வயசேத்யமாநமூலே வ்யாதிஸ்தாநீயமதுமக்ஷிகாவேஷ்டிதே லக்நஸ்தேநைவ
டீகா : — இந்த்ரியஸுககே பாஜநோஂமேஂ ப்ரதாந தேவ ஹைஂ; உநகே பீ வாஸ்தவமேஂ ஸ்வாபாவிக ஸுக நஹீஂ ஹை, உலடா உநகே ஸ்வாபாவிக துஃக ஹீ தேகா ஜாதா ஹை; க்யோஂகி வே பஂசேந்த்ரியாத்மக ஶரீரரூபீ பிஶாசகீ பீாஸே பரவஶ ஹோநேஸே ௧ப்ருகுப்ரபாதகே ஸமாந மநோஜ்ஞ விஷயோஂகீ ஓர தௌஂதே ஹை ..௭௧..
இஸப்ரகார யுக்திபூர்வக இந்த்ரியஸுககோ துஃகரூப ப்ரகட கரகே, அப இந்த்ரியஸுககே ஸாதநபூத புண்யகோ உத்பந்ந கரநேவாலே ஶுபோபயோககீ, துஃககே ஸாதநபூத பாபகோ உத்பந்ந கரநேவாலே அஶுபோபயோகஸே அவிஶேஷதா ப்ரகட கரதே ஹைஂ : —
அந்வயார்த : – [நரநாரகதிர்யக்ஸுராஃ ] மநுஷ்ய, நாரகீ, திர்யஂச ஔர தேவ ( – ஸபீ) [யதி ] யதி [தேஹஸஂபவஂ ] தேஹோத்பந்ந [துஃகஂ ] துஃககோ [பஜஂதி ] அநுபவ கரதே ஹைஂ, [ஜீவாநாஂ ] தோ ஜீவோஂகா [ஸஃ உபயோகஃ ] வஹ (ஶுத்தோபயோகஸே விலக்ஷண -அஶுத்த) உபயோக [ஶுபஃ வா அஶுபஃ ] ஶுப ஔர அஶுப — தோ ப்ரகாரகா [கதஂ பவதி ] கைஸே ஹை ? (அர்தாத் நஹீஂ ஹை )..௭௨..
திர்யஂச -நாரக -ஸுர -நரோ ஜோ தேஹகத துஃக அநுபவே, தோ ஜீவநோ உபயோக ஏ ஶுப நே அஶுப கஈ ரீத சே ?. ௭௨.
௧. ப்ருகுப்ரபாத = அத்யஂத துஃகஸே கபராகர ஆத்மகாத கரநேகே லியே பர்வதகே நிராதார உச்ச ஶிகரஸே கிரநா . (ப்ருகு = பர்வதகா நிராதார உச்சஸ்தாந – ஶிகர; ப்ரபாத = கிரநா)