అథ క్రమేణాస్తిత్వం ద్వివిధమభిదధాతి — స్వరూపాస్తిత్వం సాదృశ్యాస్తిత్వం చేతి . తత్రేదం స్వరూపాస్తిత్వాభిధానమ్ — సబ్భావో హి సహావో గుణేహిం సగపజ్జఏహిం చిత్తేహిం .
అస్తిత్వం హి కిల ద్రవ్యస్య స్వభావః. తత్పునరన్యసాధననిరపేక్షత్వాదనాద్యనన్తతయా- హేతుకయైకరూపయా వృత్త్యా నిత్యప్రవృత్తత్వాద్ విభావధర్మవైలక్షణ్యాచ్చ భావభావవద్భావాన్నానాత్వేపి పరిణమతి, తథా సర్వద్రవ్యాణీత్యభిప్రాయః ..౯౫.. ఏవం నమస్కారగాథా ద్రవ్యగుణపర్యాయకథనగాథా స్వసమయపరసమయనిరూపణగాథా సత్తాదిలక్షణత్రయసూచనగాథా చేతి స్వతన్త్రగాథాచతుష్టయేన పీఠికాభిధానం ప్రథమస్థలం గతమ్ . అథ ప్రథమం తావత్స్వరూపాస్తిత్వం ప్రతిపాదయతి — సహావో హి స్వభావః స్వరూపం భవతి హి స్వభావః స్వరూపం భవతి హి స్ఫు టమ్ . కః కర్తా . సబ్భావో సద్భావః శుద్ధసత్తా శుద్ధాస్తిత్వమ్ . కస్య స్వభావో భవతి . దవ్వస్స ముక్తాత్మద్రవ్యస్య . తచ్చ స్వరూపాస్తిత్వం యథా ముక్తాత్మనః సకాశాత్పృథగ్భూతానాం పుద్గలాదిపఞ్చద్రవ్యాణాం
అబ అనుక్రమసే దో ప్రకారకా అస్తిత్వ కహతే హైం . స్వరూప -అస్తిత్వ ఔర సాదృశ్య
అన్వయార్థ : — [సర్వకాలం ] సర్వకాలమేం [గుణైః ] గుణ తథా [చిత్రైః స్వకపర్యాయైః ] అనేక ప్రకారకీ అపనీ పర్యాయోంసే [ఉత్పాదవ్యయధ్రువత్వైః ] ఔర ఉత్పాద -వ్యయ -ధ్రౌవ్యసే [ద్రవ్యస్య సద్భావః ] ద్రవ్యకా జో అస్తిత్వ హై, [హి ] వహ వాస్తవమేం [స్వభావః ] స్వభావ హై ..౯౬..
టీకా : — అస్తిత్వ వాస్తవమేం ద్రవ్యకా స్వభావ హై; ఔర వహ (అస్తిత్వ) అన్య సాధనసే ౧నిరపేక్ష హోనేకే కారణ అనాది – అనన్త హోనేసే తథా ౨అహేతుక, ఏకరూప ౩వృత్తిసే సదా హీ ప్రవర్తతా హోనేకే కారణ విభావధర్మసే విలక్షణ హోనేసే, భావ ఔర ౪భావవానతాకే కారణ
ఉత్పాద -ధ్రౌవ్య -వినాశథీ, గుణ నే వివిధ పర్యాయథీ అస్తిత్వ ద్రవ్యనుం సర్వదా జే, తేహ ద్రవ్యస్వభావ ఛే . ౯౬.
౧౭౪ప్రవచనసార[ భగవానశ్రీకుందకుంద-
౧. అస్తిత్వ అన్య సాధనకీ అపేక్షాసే రహిత – స్వయంసిద్ధ హై ఇసలియే అనాది -అనన్త హై .
౨. అహేతుక = అకారణ, జిసకా కోఈ కారణ నహీం హై ఐసీ .
౩. వృత్తి = వర్తన; వర్తనా వహ; పరిణతి . (అకారణిక ఏకరూప పరిణతిసే సదాకాల పరిణమతా హోనేసే అస్తిత్వ విభావధర్మసే భిన్న లక్షణవాలా హై .)
౪. అస్తిత్వ తో (ద్రవ్యకా) భావ హై ఔర ద్రవ్య భావవాన్ హై .