gAthA – 98 pravachanasAr pravachano 1pa4
have dravyothI dravyAntaranI utpatti hovAnun ne dravyathI sattAnun* arthAntarapaNun hovAnun khanDan kare chhe
(arthAt koI dravyathI anya dravyanI utpatti thatI nathI ane dravyathI astitva koI judo padArtha nathI
em nakkI kare chhe);-
दव्वं सहावसिद्धं सदिति जिणा तच्चदो समक्खादा।
सिद्धं तध आगमदो णेच्छदि जो सो हि परसमओ।। ९८।।
द्रव्यं स्वभावसिद्धं सदिति जिनास्तत्त्वतः समाख्यातवन्तः।
सिद्धं तथा आगमतो नेच्छति यः स हि परसमयः।। ९८।।
dravyo svabhAve siddha ne ‘sat’ – tattvata shrIjino kahe;
e siddha chhe Agam thakI, mAne na te parasamay chhe. 98
gAthA 98
anvayArtha– (द्रव्यं) dravya (स्वभावसिद्धं) svabhAvathI siddha ane (सत् इति) (svabhAvathIj)
‘sat’ chhe em (जिनाः) jinoe (तत्त्वतः] tattvata (समारख्यातवन्तः) kahyun chhe, (tathA) e
pramANe (आगमतः) Agam dvArA [सिद्धं] siddha chhe, (यः), je (न इच्छति) na mAne (सः) te
kharekhar (परसमयः) parasamay chhe.
TIkA– kharekhar dravyothI dravyAntaronI utpatti thatI nathI, kAraN ke sarva dravyo svabhAvasiddha chhe.
(temanun) svabhAvasiddhapaNun to temanAn anAdinidhanapaNAne lIdhe chhe; kAraN ke1 anAdinidhan
sAdhanAntaranI apekShA rAkhatun nathI, guNaparyAyAtmak evA potAnA svabhAvane ja - ke je mULasAdhan chhe
tene - dhAraN karIne svayamey siddha thayelun varte chhe.
je dravyothI utpanna thAy chhe te to dravyAntar nathI, kAdAchitkapaNAne lIdhe paryAy chhe; jem ke dvi
aNuk vagere tathA manuShya vagere. dravya to anavadhi (maryAdA vinAnun), trisamay avasthAyI (traNe
kAL rahenArun) hovAthI utpanna na thAy.
have e rIte jem dravya svabhAvathI ja siddha chhe, tem ‘(te) sat chhe’ evun paN tenA
svabhAvathI ja siddha chhe em nirNay ho, kAraN ke sattAtmak evA potAnA svabhAvathI niShpanna thayelA
bhAvavALun chhe (- dravyano ‘sat chhe’ evo bhAv dravyanA sattA svarUp svabhAvano ja banelo -
rachAyelo chhe).
dravyathI arthAntarabhUt sattA utpanna nathI (-banI shakatI nathI. ghaTatI nathI, yogya nathI) ke
jenA samavAyathI te (-dravya) ‘sat’ hoy. (A vAt spaShTa samajAvavAmAn Ave chhe)
----------------------------------------------------------------------
* arthAnttar = anyapadArtha.
1. anAdinidhan=Adi ane ant rahitta. (je anAdi=anant hoy venI siddhi mATe anya sAdhananI jarUr nathI.
2. kAdAchit koIvAr hoy evun; anitya.