१५४ ]
‘स्थूलमृषावादवैरमणं’ स्थूलश्चासौ मृषावादश्च तस्माद्वैरमणं विरमणमेव वैरमणं । ‘तद्वदन्ति’ के ते ? ‘सन्तः’ सत्पुरुषाः गणधरदेवादयः । तत्किं, सन्तो यन्न वदन्ति । ‘अलीकमसत्यं’ । कथंभूतं ? ‘स्थूलं’ यस्मिन्नुक्ते स्वपरयोर्वधबन्धादिकं राजादिभ्यो भवति तत्स्वयं तावन्न वदति । तथा ‘परान’न्यान् तथाविधमलीकं न वादयति । न केवलमलीकं किन्तु ‘सत्यमपि’ चोरोऽयमित्यादिरूपं न स्वयं वदति न परान् वादयति । किंविशिष्टं यदुक्तं
ए प्रमाणे अहिंसाणुव्रतनुं प्रतिपादन करीने हवे अनृतविरति अणुव्रतनुं (सत्याणुव्रतनुं) प्रतिपादन करता कहे छे —
अन्वयार्थ : — [यत् ] पुरुष जे [स्थूलं ] स्थूळ [अलीकम् ] जूठ – असत्य [न वदति ] न तो पोते बोले छे अने [न ] न [परान् ] बीजांओनी पासे [वादयति ] बोलावे छे तथा [विपदे ] (अन्यनी) आपत्ति माटे (अर्थात् अन्यनो घात थाय तेवुं) [सत्यम् अपि ] सत्य पण [न वदति न परान् वादयति ] पोते बोलतो नथी अने बीजाओने बोलावतो नथी, [तत् ] तेने [सन्तः ] गणधरादिक महापुरुषो [स्थूलमृषावादवैरमणम् ] स्थूळ जूठथी विरतिरूप (अर्थात् सत्याणुव्रत) [वदन्ति ] कहे छे.
टीका : — ‘यत् स्थूलमृषावादवैरणम्’ जे स्थूळ असत्य वचन तेनाथी विरति तेने स्थूळ सत्याणुव्रत कहे छे. कोण ते? ‘सन्तः’ गणधरदेवादि सन्त पुरुषो. ते शुं? संतो के जे बोलता नथी. ‘अलीकमसत्यम्’ असत्य (जूठ). केवुं (जूठ)? ‘स्थूलम्’ स्थूळ जूठ अर्थात् जे बोलवाथी राजादि तरफथी स्व – परनो वध – बंध आदि थाय तेवुं (जूठ), ‘न वदति’ प्रथम तो पोते बोलतो नथी अने ‘परान् न वादयति’ बीजा पासे तेवुं जूठ बोलावतो नथी; केवळ जूठ नहि किन्तु ‘आ चोर छे’ इत्यादि रूप ‘सत्यमपि’ सत्य पण स्वयं बोलतो नथी अने अन्य पासे बोलावतो नथी. केवुं (सत्य)? जे बोलेलुं वचन सत्य