१००समाधितंत्र
एवमवबुद्ध्यमानो मूढात्मा येषु विषयेष्वासक्तचित्तो न तेषु मध्ये किञ्चित्तस्योपकारकमस्तीत्याह —
टीका — इन्द्रियार्थेषु पंचेन्द्रियविषयेषु मध्ये न तत्किञ्चिदस्ति यत् क्षेमङ्करमुपकारम् । कस्य ? आत्मनः । तथापि यद्यपि क्षेमङ्करं किञ्चिन्नास्ति । रमते रतिं करोति कोऽसौ ? बालो बहिरात्मा तत्रैव इन्द्रियार्थेष्वेव । कस्मात् ? अज्ञानभावनात् मिथ्यात्वसंस्कारवशात् । अज्ञानं भाव्यते जन्यते येनासावज्ञानभावनो मिथ्यात्वसंस्कारस्तस्मात् ।।५५।।
आवी रीते ज्ञानी भेदज्ञान करी पर पदार्थोथी उदासीन थाय छे अने आत्माने तेनाथी पृथक् समजी आत्मस्वरूपनी भावना भावे छे. ५४.
आवी रीते (आत्मस्वरूप) नहि जाणनार बहिरात्मा, जे विषयोमां तेनुं चित्त आसक्त होय छे, तेमां (ते विषयोमां) कोईपण (विषय) तेने उपकारक नथी. ते कहे छेः —
अन्वयार्थ : — (इन्द्रियार्थेषु) पांच इन्द्रियोना विषयोमां (तत्) एवो कोई पदार्थ (न अस्ति) नथी (यत्) जे (आत्मनः) आत्माने (क्षेमंकर) हितकारी – लाभकारी होय; (तथापि) तेम छतां (बालः) अज्ञानी बहिरात्मा (अज्ञानभावनात्) मिथ्यात्वना संस्कारने लीधे (तत्र एव) तेमां ज एटले ते इन्द्रियोना विषयोमां ज (रमते) रमे छे – आसक्त थाय छे.
टीका : — इन्द्रियोना पदार्थोमां एटले पांचे इन्द्रियोना विषयो मध्ये एवुं कांई पण नथी ए क्षेमंकर (सुखकर) अर्थात् उपकारक होय. कोने? आत्माने; तेम छतां अर्थात् जो के कंई सुखकर नथी छतां (तेमां) रमे छे – रति करे छे. कोण ते? बाल (अज्ञानी) अर्थात् बहिरात्मा तेमां ज एटले इन्द्रियोना विषयोमां ज (रमे छे), शाथी? (रमे छे)? अज्ञान – भावनाथी अर्थात् मिथ्यात्वना संस्कारवश (रमे छे), जेनाथी अज्ञान जन्मे – पेदा थाय ते अज्ञानभावने एटले मिथ्यात्वना संस्कार – तेनाथी (इन्द्रियोना विषयोमां रमे छे).