१०२समाधितंत्र
टीका — चिरमनादिकालं मूढात्मानो बहिरात्मानः सुषुप्ता अतीव जडतां गताः । केषु ? कुयोनिषु नित्यनिगोदादिचतुरशीतिलक्षयोनिष्वधिकरणभूतेषु । कस्मिन् सति ते सुषुप्ताः ? तमसि अनादिमिथ्यात्वसंस्कारे सति । एवम्भूतास्ते यदि संज्ञिषूत्पद्य कदाचिद्दैववशाद् बुध्यन्ते तदा ममाहमिति जाग्रति ? केषु ? अनात्मीयात्मभूतेषु – अनात्मीयेषु परमार्थतोऽनात्मीयभूतेषु पुत्रकलत्रादिषु ममैते इति
अनादि मिथ्यात्वना संस्कारने लीधे आवा (प्रकारना) बहिरात्माओ थाय छे – ते कहे छेः —
अन्वयार्थ : — (मूढात्मनः) मूर्ख अज्ञानी जीवो (तमसि) मिथ्यात्वरूपी अंधकारवश (चिरं) अनादि काळथी (कुयोनिषु) नित्य निगोदादि कुयोनिओमां (सुषुप्ताः) सुषुप्त अवस्थामां एटले मूर्छित अवस्थामां पडी रह्या छे. जो कदाचित् तेओ पंचेन्द्रिय संज्ञी थाय तो (अनात्मीयात्मभूतेषु) ‘अनात्मीयभूत’मां एटले वास्तवमां जे पोतानां नथी तेवां स्त्री – पुत्र वगेरेमां (मम) ‘ए मारां छे’, अने ‘अनात्मभूत’मां एटले शरीरादिमां (अहं) हुं छुं-हुं ए रूप छुं’ (इति जाग्रति) एवो अध्यवसाय करे छे.
टीका : — चिरकालथी – अनादि काळथी मूढात्माओ एटले बहिरात्माओ सूई रह्या छे अर्थात् अति जडताने प्राप्त थया छे. क्यां (सूई रह्या छे)? कुयोनिओमां अर्थात् नित्य निगोदादि चोराशी लक्ष योनिस्थानोमां शुं थतां ते तेमां सूता छे? अंधकार अर्थात् अनादि मिथ्यात्वना संस्कार ( – ने वश) थतां (सूता छे). एवा थयेला (सूतेला) ते (बहिरात्माओ) जो संज्ञी (जीवोमां) उत्पन्न थई कदाचित् एटले दैववशात् जागृत थाय, तो तेओ ‘मारुं – हुं’ एवो अध्यवसाय करे छे. शामां? अनात्मीयभूतमां अने अनात्मभूतमां – अर्थात् अनात्मीयमां एटले वास्तवमां अनात्मीयभूत अर्थात् पोतानां नथी तेवा पुत्र – स्त्री आदिमां ‘ए मारां छे’ एवुं माने छे एटले एवो अध्यवसाय करे छे, अने अनात्मभूत जे शरीरादि