टीका — देहाद्व्यावृत्त्य शरीरात्पृथक्कृत्वा आत्मानं स्वस्वरूपं आत्मनि स्थितं तथैव भावयेत् शरीराद्भेदन दृढतरभेदभावनाप्रकारेण भावयेत् । यथा पुनः स्वप्ने स्वप्नावस्थायां देहे उपलब्धेऽपि तत्र आत्मानं न योजयेत् देहमात्मतया नाध्यवस्येत् ।।८२।।
अन्वयार्थ : — अंतरात्माए (देहात्) देहथी (आत्मानं) आत्माने (व्यावृत्य) पाछो वाळी अर्थात् भिन्न अनुभवीने (आत्मनि) आत्मा विषे (तथा एव) एवी रीते (भावयेत्) तेनी (आत्मानी) भावना करवी (यथा पुनः) के जेथी फरीथी (स्वप्नेऽपि) स्वप्नमां पण (देहे) देहमां (आत्मानं) आत्माने ते (न योजयेत्) योजे नहि, अर्थात् शरीरमां आत्म – बुद्धि करे नहि.
टीका : — देहथी आत्माने व्यावृत्त करीने (भिन्न अनुभवीने) – शरीरथी पृथक् करीने (अनुभवीने) आत्मा विषे स्थित स्वस्वरूपने एवी रीते भाववुं (अनुभववुं) – अर्थात् शरीरथी भेद करीने (भिन्न करीने) द्रढतर भेदभावनाना प्रकारे (एवी रीते) भाववुं के फरीथी स्वप्नमां – स्वप्नावस्थामां – देहनी उपलब्धि (प्राप्ति) थाय तो पण तेमां (देहमां) आत्मानुं जोडाण थाय नहि अर्थात् देहने आत्मस्वरूपे मानवामां आवे नहि.
भावार्थ : — शरीरथी आत्माने भिन्न जाणी अर्थात् आत्माने आत्मारूपे ज जाणी, शरीररूपे नहि जाणी, तेनी एवी द्रढ भावना करवी के स्वप्नमां पण फरीथी देहने आत्मा मानवानो अध्यवसाय थाय नहि.
स्व – परने भिन्न जाणवानुं चिन्ह तो ज्ञान – वैराग्यशक्ति छे. भेद – विज्ञाननी भावनाथी ए वैराग्यभाव एटले रागथी विरुद्ध भाव – पर पदार्थोमां उपेक्षा भाव जो श्रद्धा अने ज्ञानमां पण न होय तो ते भावना कार्यकारी नथी.
‘सम्यग्द्रष्टिने नियमथी ज्ञान अने वैराग्यशक्ति होय छे; कारण के ते (सम्यग्द्रष्टि