यः खलु पुद्गलद्रव्यादन्यत्वेनाविद्यमानरसगुणत्वात्, पुद्गलद्रव्यगुणेभ्यो भिन्नत्वेन स्वयमरसगुणत्वात्, परमार्थतः पुद्गलद्रव्यस्वामित्वाभावाद्द्रव्येन्द्रियावष्टम्भेनारसनात्, स्वभावतः क्षायोपशमिकभावाभावाद्भावेन्द्रियावलम्बेनारसनात्, सकलसाधारणैकसंवेदनपरिणामस्वभावत्वा- त्केवलरसवेदनापरिणामापन्नत्वेनारसनात्, सकलज्ञेयज्ञायकतादात्म्यस्य निषेधाद्रसपरिच्छेदपरिणत-
have shiShya pUchhe chhe ke e adhyavasAnAdi bhAvo chhe te jIv nathI to te ek, TankotkIrNa, paramArthasvarUp jIv kevo chhe? tenun lakShaN shun chhe? e prashnano uttar kahe chhe —
gAthArtha — he bhavya! tun [जीवम्] jIvane [अरसम्] rasarahit, [अरूपम्] rUparahit, [अगन्धम्] gandharahit, [अव्यक्तं] avyakta arthAt indriyone gochar nathI evo, [चेतनागुणम्] chetanA jeno guN chhe evo, [अशब्दम्] shabdarahit, [अलिङ्गग्रहणं] koI chihnathI jenun grahaN nathI evo ane [अनिर्दिष्टसंस्थानम्] jeno koI AkAr kahevAto nathI evo [जानीहि] jAN.
TIkA — je jIv chhe te kharekhar pudgaladravyathI anya hovAthI temAn rasaguN vidyamAn nathI mATe aras chhe. 1. pudgaladravyanA guNothI paN bhinna hovAthI pote paN rasaguN nathI mATe aras chhe. 2. paramArthe pudgaladravyanun svAmIpaNun paN tene nahi hovAthI te dravyendriyanA Alamban vaDe paN ras chAkhato nathI mATe aras chhe. 3. potAnA svabhAvanI draShTithI jovAmAn Ave to kShAyopashamik bhAvano paN tene abhAv hovAthI te bhAvendriyanA Alamban vaDe paN ras chAkhato nathI mATe aras chhe. 4. sakal viShayonA visheShomAn sAdhAraN evA ek ja samvedanapariNAmarUp teno svabhAv hovAthI te kevaL ek rasavedanApariNAmane pAmIne ras chAkhato nathI mATe aras chhe. 5. (tene samasta gneyonun gnAn thAy chhe parantu) sakal gneyagnAyakanA tAdAtmyano (-ekarUp thavAno) niShedh hovAthI rasanA gnAnarUpe pariNamatAn chhatAn
98