निश्चयतः कर्मकरणयोरभिन्नत्वात् यद्येन क्रियते तत्तदेवेति कृत्वा, यथा कनकपत्रं कनकेन क्रियमाणं कनकमेव, न त्वन्यत्, तथा जीवस्थानानि बादरसूक्ष्मैकेन्द्रियद्वित्रिचतुःपञ्चेन्द्रिय- पर्याप्तापर्याप्ताभिधानाभिः पुद्गलमयीभिः नामकर्मप्रकृतिभिः क्रियमाणानि पुद्गल एव, न तु जीवः । नामकर्मप्रकृतीनां पुद्गलमयत्वं चागमप्रसिद्धं दृश्यमानशरीरादिमूर्तकार्यानुमेयं च । एवं गन्धरसस्पर्शरूपशरीरसंस्थानसंहननान्यपि पुद्गलमयनामकर्मप्रकृतिनिर्वृत्तत्वे सति तदव्यतिरेका- ज्जीवस्थानैरेवोक्तानि । ततो न वर्णादयो जीव इति निश्चयसिद्धान्तः ।
तदेव तत्स्यान्न कथञ्चनान्यत् ।
chaturindriy, [पञ्चेन्द्रियाणि] panchendriy, [बादरपर्याप्तेतराः] bAdar, sUkShma, paryApta ane aparyApta [जीवाः] jIv — e [नामकर्मणः] nAmakarmanI [प्रकृतयः] prakRitio chhe; [एताभिः च] A [प्रकृतिभिः] prakRitio [पुद्गलमयीभिः ताभिः] ke jeo pudgalamay tarIke prasiddha chhe temanA vaDe [करणभूताभिः] karaNasvarUp thaIne [निर्वृत्तानि] rachAyelAn [जीवस्थानानि] je jIvasthAno (jIvasamAs) chhe teo [जीवः] jIv [कथं] kem [भण्यते] kahevAy?
TIkA — nishchayanaye karma ane karaNanun abhinnapaNun hovAthI, je jenA vaDe karAy chhe (-thAy chhe) te te ja chhe — em samajIne (nishchay karIne), jem suvarNanun pAnun suvarNa vaDe karAtun ( – thatun) hovAthI suvarNa ja chhe, bIjun kAI nathI, tem jIvasthAno bAdar, sUkShma, ekendriy, dvIndriy, trIndriy, chaturindriy, panchendriy, paryApta ane aparyApta nAmanI pudgalamayI nAmakarmanI prakRitio vaDe karAtAn ( – thatAn) hovAthI pudgal ja chhe, jIv nathI. ane nAmakarmanI prakRitionun pudgalamayapaNun to AgamathI prasiddha chhe tathA anumAnathI paN jANI shakAy chhe kAraN ke pratyakSha dekhavAmAn AvatA sharIr Adi je mUrtik bhAvo chhe te karmaprakRitionAn kArya hovAthI karmaprakRitio pudgalamay chhe em anumAn thaI shake chhe.
evI rIte gandh, ras, sparsha, rUp, sharIr, sansthAn ane sanhanan — teo paN pudgalamay nAmakarmanI prakRitio vaDe rachAyAn (-banyAn) hovAthI pudgalathI abhinna chhe; tethI, mAtra jIvasthAnone pudgalamay kahetAn, A badhAn paN pudgalamay kahyAn samajavAn.
mATe varNAdik jIv nathI em nishchayanayano siddhAnt chhe. ahIn A arthanun kaLasharUp kAvya kahe chhe —
shlokArtha — [येन] je vastuthI [अत्र यद् किञ्चित् निर्वर्त्यते] je bhAv bane, [ तत् ] te bhAv [तद् एव स्यात्] te vastu ja chhe [कथञ्चन] koI rIte [अन्यत् न] anya vastu nathI;
120