आत्मबन्धयोर्द्विधाकरणं मोक्षः । बन्धस्वरूपज्ञानमात्रं तद्धेतुरित्येके, तदसत्; न कर्मबद्धस्य बन्धस्वरूपज्ञानमात्रं मोक्षहेतुः, अहेतुत्वात्, निगडादिबद्धस्य बन्धस्वरूपज्ञानमात्रवत् । एतेन कर्मबन्धप्रपञ्चरचनापरिज्ञानमात्रसन्तुष्टा उत्थाप्यन्ते ।
gAthArtha — [यथा नाम] jevI rIte [बन्धनके] bandhanamAn [चिरकालप्रतिबद्धः] ghaNA kALathI bandhAyelo [कश्चित् पुरुषः] koI puruSh [तस्य] te bandhananA [तीव्रमन्दस्वभावं] tIvra-mand (AkarA-DhIlA) svabhAvane [कालं च] ane kALane (arthAt A bandhan ATalA kALathI chhe em) [विजानाति] jANe chhe, [यदि] parantu jo [न अपि छेदं करोति] te bandhanane pote kApato nathI [तेन न मुच्यते] to tenAthI chhUTato nathI [तु] ane [बन्धनवशः सन्] bandhanavash raheto thako [बहुकेन अपि कालेन] ghaNA kALe paN [सः नरः] te puruSh [विमोक्षम् न प्राप्नोति] bandhanathI chhUTavArUp mokShane pAmato nathI; [इति] tevI rIte jIv [कर्मंबन्धनानां] karma-bandhanonAn [प्रदेशस्थितिप्रकृतिम् एवम् अनुभागम्] pradesh, sthiti, prakRiti tem ja anubhAgane [जानन् अपि] jANatAn chhatAn paN [न मुच्यते] (karmabandhathI) chhUTato nathI, [च यदि सः एव शुद्धः] parantu jo pote (rAgAdine dUr karI) shuddha thAy [मुच्यते] to ja chhUTe chhe.
TIkA — AtmA ane bandhanun dvidhAkaraN (arthAt AtmA ane bandhane judA judA karavA) te mokSha chhe. ‘bandhanA svarUpanun gnAnamAtra mokShanun kAraN chhe (arthAt bandhanA svarUpane jANavAmAtrathI ja mokSha thAy chhe)’ em keTalAk kahe chhe, te asat chhe; karmathI bandhAyelAne bandhanA svarUpanun gnAnamAtra mokShanun kAraN nathI, kem ke jem beDI AdithI bandhAyelAne bandhanA svarUpanun gnAnamAtra bandhathI chhUTavAnun kAraN nathI tem karmathI bandhAyelAne karmabandhanA svarUpanun gnAnamAtra karmabandhathI chhUTavAnun kAraN nathI. AthI ( – A kathanathI), jeo karmabandhanA prapanchanI ( – vistAranI) rachanAnA gnAnamAtrathI santuShTa chhe temane utthApavAmAn Ave chhe.
bhAvArtha — bandhanun svarUp jANavAthI ja mokSha chhe em koI anyamatI mAne chhe. temanI e mAnyatAnun A kathanathI nirAkaraN jANavun. jANavAmAtrathI ja bandh nathI kapAto, bandh to kApavAthI ja kapAy chhe.
bandhanA vichAr karyA karavAthI paN bandh kapAto nathI em have kahe chhe —
426